Vandaag is een bijzondere dag. Mijn oma Aaf zou vandaag 130 jaar zijn geworden.
Geboren op 18 september 1896 als oudste dochter van een gezin met 5 kinderen, 3 broers en een jongere zus. Op haar 12e was ze niet meer leerplichtig, dus ging ze, zoals zo velen destijds, werken. Een kind nog. Ze ging zwaar werk doen als dienstmeisje. Schoonmaken, bedden opmaken, lampetkannen vullen, kleding en linnengoed wassen, kachels leegmaken en aansteken, uitkloppen van tapijten, eten koken, intern bij een "rijk" gezin. Lange dagen en zelden een dag vrij en weinig te eten. Ze kreeg restjes van de maaltijden van haar werkhuis. Tot aan haar huwelijk is ze dienstmeisje gebleven, van 1908 tot 1922, veertien jaar lang. Na verloop van tijd had ze wel een beter huis te pakken, bij een arts in de stad Leeuwarden. Minder lange dagen, beter te eten.
 |
| Rond 1920 met haar verloofde, die mijn pake (opa) zou worden |
 |
| Op haar 80e of haar 85e verjaardag. |
Ze overleed in 1984, toen ik 31 jaar was. Ze was toen al 17 jaar weduwe.
Achteraf had ik haar nog heel veel willen vragen over haar leven. Wat ze leuk vond en waar ze een hekel aan had. Veel dingen weet ik gewoon niet.
Wat ze vond van het hebben van kleinkinderen, van het feit dat ze na haar 26e nooit meer buitenshuis gewerkt heeft en altijd thuis met weinig geld haar huishouding deed.
Sommige dingen weet ik wel. Dat ze enthousiast was over de AOW en buitenlandse reizen niet zo interessant vond. Ze reisde met haar zus naar de dochter van die zus in Zwitserland. Met de trein en vond het eigenlijk niet boeiend. Daar heb je ook bomen en gras. Zo anders is het landschap nu ook weer niet. Het klopt wel, die dochter woonde niet in de hoge bergen, maar in relatief vlak land in de buurt van Zürich. Ik ben er met mijn ouders geweest, op bezoek bij de nicht van mijn moeder.
Het was een vrolijk en optimistisch mens. Geïnteresseerd in de wereld om zich heen en een lieve oma.
Vooral in de eerste jaren heb ik haar gemist. Nu, zo veel jaren na haar dood niet meer, hoewel ik het leuk zou hebben gevonden om nu met haar over van alles te praten! En haar verbazing te zien over de wereld van nu!
Bijvoorbeeld over de zomerhuisjes die ik afgelopen zomer huurde. Voor het openen van de deur moest je op je mobiele telefoon een app downloaden en met die app opende en sloot je de deur! Geen sleutel, maar met je telefoon! Mijn oma Aaf kende alleen een vaste telefoon, met de hoorn aan een kabeltje en een stekker in de muur. Niet een telefoon die je in je broekzak overal mee naar toe kan nemen en die dan ook functioneert. Op het strand, in het bos, in de supermarkt. Echt overal. Zolang de batterij het doet. En waar je niet alleen mee kunt bellen, maar ook foto's kunt maken en filmpjes kunt bekijken en zelfs een boek lezen. En dus ook deuren mee open kunt doen.
Bijvoorbeeld ook elektrische auto's en scooters.
Voor haar waarschijnlijk echt heel futuristische dingen.
Er was in haar leven al erg veel veranderd. Ze had ook tv met beelden van over de hele wereld. Ook van de eerste mensen op de maan.
Maar hoe de wereld er nu uitziet, ik denk dat het haar erg zou verbazen.
Wat een kinderarbeid in die tijd. Mijn schoon-oma ging op 12 jarige leeftijd uit Zeeland naar een "dienstje"in den Haag. Alleen, vreemde mensen,andere taal en hard werken
BeantwoordenVerwijderenOok mijn oma had zo'n dienstje. Zij vond het er prettig. Werkte hard maar leerde er ook veel. Het waren aardige mensen.Dat kan ook samen gaan, niet alle rijken uit die tijd waren uitbuiters. Zo stak ze veel op over gezonde voeding en dat lezen in je vrije tijd heel fijn is. Zaken die zij in haar latere leven ook in de praktijk bracht.
BeantwoordenVerwijderenWat een mooi liefdevol stukje!
BeantwoordenVerwijderenIk had ook zo'n fijne oma, ze woonde niet in de buurt, maar ik ging haast iedere vakantie bij haar logeren. Eigenlijk deden we dan niks bijzonders, geen uitjes ofzo. Maar het was gewoon fijn om er te zijn.
wat een prachtig verhaal over het leven van je oma uit die andere tijd. mooi dat je het nog zo goed in je geheugen hebt! ik heb mijn oma niet zo lang gehad, tot mijn 6e, maar we woonden wel bij haar in huis en ik heb er zulke mooie herinneren aan, maar net als jij, ik zou haar zoveel hebben willen vragen!
BeantwoordenVerwijderenMijn beide grootmoeders zijn van 1898. Koester aan één hele fijne herinneringen, aan de andere niet zo. Zij had een dienstmeisje uit Volendam, 14 jaar toen ze begon, intern wonen in Amsterdam, moet een wereldschok geweest zijn! Maar ze werd een deel van de familie en die band met haar familie is er nog steeds. Voor ons tante Jans en iedereen was dol op haar. De oudste zoon at bij haar in de keuken, ik denk achteraf dat hij verliefd op haar geweest kan zijn. Ze trouwde met een Amsterdamse jongen en mijn opa kocht een dijkhuisje op de Ringdijk voor hen waar ze tot hun dood zijn blijven wonen. En ze bleef mijn oma trouw helpen, tot op hoge leeftijd. Er was meer personeel ( werkster, wasvrouw, naaister, chauffeur) dus ik denk niet dat ze heel zwaar werk heeft moeten doen.
BeantwoordenVerwijderenKoken en op de kinderen passen schat ik zo in. Ze was altijd in Volendamse klederdracht en als ze op familiebezoek ging was iedereen van slag.
Het was de oudtante van Jantje Smit...maar dat wist niemand toen nog😁