maandag 15 juni 2026

Zandgebak en schuimgebak

Vroeger bij mijn ouders aten we alleen gebak bij verjaardagen. 
Verder nooit. 
We hadden geen oven en niemand in mijn familie had dat. Mijn oma's niet en mijn 3 tantes ook niet. Er was totaal geen baktraditie. 

Mijn oma's haalden vaak een oranjekoek bij de bakker. Een soort plaatkoek met roze glazuur er op en afgetopt werd met veel crème.  Het woord oranje heeft te maken met de stukjes sinaasappelschil die in het baksel verwerkt werden. Het is een Friese lekkernij. Ik vond dat heerlijk, vooral de plaatkoek, die vaak op smaak gebracht werd met anijs, gember of kaneel. 

Mijn tantes kochten meestal een slagroomtaart die in stukken gesneden werd. Ik hield niet zo van cake. Dus de slagroomtaart was aan mij niet zo besteed. 

Mijn moeder kocht bij de bakker vaak schuitjes van zandgebak, die ze zelf vulde met een dot met de hand stijf geslagen gezoete slagroom en daarop kwamen dan als versiering een paar kersen uit een pot of stukjes sinaasappel. 
Heerlijk! 
Dat was jarenlang onze "taart".  Ik vond dat normaal, hoewel ik dat bij anderen nooit zag. 

Totdat mijn ouders, rond mijn 14e jaar, bij de beste bakker in het dorp, bakker Reijenga, het schuimgebak ontdekten. Waarschijnlijk bij anderen voor het eerst gegeten, bij de buren of misschien op het werk van mijn vader. Hazelnoot schuimgebak. Ze kochten sindsdien dozen met gebakjes, voornamelijk schuimgebak, maar voor de liefhebbers ook andere soorten gebak. 
Dit schuimgebak was jarenlang mijn favoriete soort gebak. 

32 opmerkingen:

  1. In mijn jeugd waren er op verjaardagen de goedkopere gebakjes met banketbakkers room.Ik bedankte altijd,zo vet dat spul

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Banketbakkersroom is juist helemaal niet zo vet (het bevat eigeel, melk, suiker en bloem). Wellicht bedoel je Zwitserse room, dat is banketbakkersroom gemengd met slagroom.

      Verwijderen
  2. In mijn jeugd waren er inderdaad alleen op verjaardagen en andere feestelijke gelegenheden iets van taart of gebak, Nu lijkt dat wel een gewoon tussendoortje te zijn geworden. Met oma bakte ik wel eens cake en dan met de houten lepel zolang boter en suiker kloppen tot het een creme was en je een blaar op onderkant duim had.
    Schuimgebak is heerlijk en in de 40 jaar dat ik in Den Haag werkte was er bij elke verjaardag Schuimmocca of slagroomtaart van Maison Kelder, heel bekend in Den Haag en omstreken.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Wij waren een tijdje terug in het Mauritshuis en daar serveren ze in de Brasserie nog steeds schuimtaartjes van maison Kelder! Ouderwets lekker was het.
      Marijke

      Verwijderen
    2. Die van maison Ledder (Fahrenheitstraat) was toch echt lekkerder! Net als hun moorkoppen trouwens!

      Verwijderen
  3. Wij aten ook alleen gebak met verjaardagen. Ik weet nog dat mijn moeder zelf moccacrème maakte. Later liet mijn vader een doos gemengde gebakjes bezorgen van bakker Theo Bijman uit Haarlem. Idee opgedaan van zijn werk. We aten inderdaad ook wel zandschuitjes met slagroom en aardbei of nog weer later berenklauw, een chocoladevorm die gevuld werd met slagroom.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Als mijn opa of oma jarig waren, aten we 's avonds koeken van de bakker. Dat aten we anders nooit en dat was al een feest op zich. Oma maakte daarnaast ook altijd jan in de zak als er een verjaardag was.
    Ik weet eigenlijk geeneens meer wat voor soort taart wij op verjaardagen thuis aten, misschien haalden mijn ouders wel gewoon losse gebakjes. Mijn moeder maakte nooit zelf taart. Mijn jongste broer leerde voor banketbakker en had altijd overal commentaar op en daarom bakte ze nooit zelf, aldus mijn moeder. Maar ik denk dat dit niet de enige reden was, ze vond het waarschijnlijk gewoon niet leuk om te doen.
    Bij ons in de buurt was ook een bakker die bekend stond om zijn hazelnootschuimtaarten en vooral de ijsvariant was erg populair.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Oh ja, jan in de zak. Mijn moeder maakte het in een rijststomer en dan 1 kant wit meel en 1 kant boekweitmeel. En dan warm opeten in plakken met warme stroop/botersaus. Heerlijk! Ik weet niet of dit een typisch westfries streekgerecht is of dat de rest van Nederland het ook at.

      Verwijderen
    2. Op Terschelling heet het zak koek. Dat werd gemaakt als ze het te druk hadden op de boerderij hadden om te koken.

      Verwijderen
    3. Het was mijn Zeeuwse oma die het maakte. Ik had ook een oma in Den Helder en ik heb geen idee of zij dat ook weleens klaarmaakte.

      Verwijderen
  5. Ik ben van '53. We hadden een levensmiddelenwinkel/ supermarkt. Ter ondersteuning van vrienden die een bakkerij hadden ging ik op zaterdag op de fiets brood en gebakjes halen. Op zondag uit de kerk was er gebak, vruchten- en slagroom. Maar soms was het zaterdagavond al op, bij de televisie. Het was toen een luxe die mijn moeder ons gunde na de oorlog en de honger. Sim

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Mijn moeder bakte vaak (en goed), maar (echt)gebak van de bakker kwam ook alleen met verjaardagen in huis.

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Zolang als ik mij kan herinneren ben ik dol op hazelnootschuimgebak! maar het is steeds moeilijker te krijgen, die goede kwaliteit!

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Bij bakker Maas in Loosdrecht slagroomhazelnootschuimtaart.

      Verwijderen
    2. Dorgelo in Dedemsvaart (en omstreken in sommige supermarkten)

      Verwijderen
  8. Elke zaterdag als ik van de middelbare school thuiskwam moest ik eerst naar de markt, goudrenetten en boter en eieren halen, en daarna een appeltaart bakken.
    Bij de bakker haalden wij wel eens gemberslofjes.
    Jan in de zak heb ik nooit gegeten. Zelf maak ik wel eens drie in de pan, een soort kleine gist pannenkoekjes met gewelde krenten en gesnipperde appel, ook erg lekker.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Mijn moeder maakte ook 3 in de pan met overgebleven rijst. Ei er door, beetje melk dacht ik en wat bloem.

      Verwijderen
  9. Mijn moeder heeft een aantal jaren van die kant-en-klare cakebodems gekocht, deed daar een blik kersen op en een dot zelfgeklopte slagroom. Voor hongerige tieners goed genoeg.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ja dat deden wij ook thuis taartbodem met blikken kersen of aardbeien vulling en slagroom erop

      Verwijderen
  10. Mijn moeder heeft altijd gebakken.
    Appeltaart ,cake ,kruidnagel en boterkoek maar ook mokkakaakjes.
    Zelf bak ik iedere week en inmiddels verkoop ik er van .
    Daar hoef ik zelden mee te leuren.
    Juist deze week hazelnootschuim taart gebakken en degene die hem op hadden kreeg ik mooie complimenten.
    Ik doe het heel graag ,voor mij een vorm van ontspannen en ik weet wat erin zit en anderen maak ik blij.
    De opbrengst is voor een goed doel zo snijd het mes naar verschillende kanten.
    Hartelijke groet Lianne. O

    BeantwoordenVerwijderen
  11. mijn ouders hadden het niet breed , maar met verjaardagen was er altijd op verzoek van mij en mijn zus (en later de kleinkinderen) appeltaart . vaak het recept gevraagd en dan was het antwoord ach kind ik doe maar wat .
    Bij de moeder van mijn vader waren er altijd gebakjes van de beste bakker uit het dorp maar wij vonden daar eigenlijk niet zoveel aan , maar dat komt misschien omdat oma altijd commentaar had op mam dat appeltaart niet feestelijk was. uiteindelijk ben ik na lang testen aardig in de buurt van haar recept gekomen maar het zal nooit worden zoals oma zoals mijn zoon zegt ;)

    BeantwoordenVerwijderen
  12. Bij de verjaardag van mijn opa, afkomstig uit Friesland maar wonend in Hoorn was er altijd oranjekoek met creme en rode en groene vruchtjes erop.

    BeantwoordenVerwijderen
  13. Oranjekoek ken ik ook van vroeger, de koek vind ik erg lekker, maar de crème is me te vet en zoet. Ik meen dat we het traditioneel op Koninginnedag en/of bevrijdingsdag aten. En nee, we woonden niet in Friesland en hebben daar ook geen roots.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Wij aten altijd Oranjekoek met slagroom, is veel lekkerder.

      Verwijderen
  14. Ik eet heel weinig gebak, alhoewel ik het heel lekker vind en het wel iedere dag zou kunnen eten. Vroeger thuis ook alleen op verjaardagen en op de laatste schooldag voor de grote vakantie (die nu zomervakantie heet). Ik heb dankzij jouw blog ook een blogidee voor een eetherinnering over gebak. Die ga ik vast in mijn concepten zetten!

    BeantwoordenVerwijderen
  15. Aaf, even een heel andere vraag. Houden jij/je dochters van walnoten? Wij hadden een enorme oogst vorig jaar en het leek me wel leuk om jou een deel te geven, als een soort aardigheidje voor je blogs waar ik zo van geniet.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Wat lief van je! Mijn dochters houden er niet zo van, maar ik zou wel wat willen.

      Verwijderen
  16. Mijn oma bakte altijd tulband in de wonderpan, op het gasstel. Had een heel eigen smaak...groet, G

    BeantwoordenVerwijderen
  17. En bedankt hoor, nu heb ik zin in oranjekoek. Wel de versie met slagroom ipv crème.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ik ook. Kreeg het vroeger bij familie in Franeker. Bakker zat op de Voorstraat.

      Verwijderen
  18. Mijn tante, jongere zuster van mijn oma bakte altijd boterkoek met gember. Daar sneed ze kleine dobbelsteentjes van. De smaak was heel lekker, helaas heb ik haar recept niet.

    BeantwoordenVerwijderen
  19. Wij eten gebak als we naar het stemhokje geweest zijn!
    We vieren de democratie zogezegd.
    Ooit in Trouw gelezen dat Willem Breedveld dat deed en dat vonden we een heel goed idee.

    BeantwoordenVerwijderen

Reacties zijn welkom, maar kwetsende reacties naar mij of anderen, reclame en ook reacties met naar mijn mening onjuiste informatie worden niet geplaatst.
Over verwijderde of niet geplaatste reacties ga ik niet in discussie.