Geen zin

Wetenschappers bewezen het en ik geloof het best: bewegen is goed, meer bewegen is beter. 
Om zo fit mogelijk te blijven, moet je bewegen. Wandelen, sporten, traplopen, stofzuigen, krachttraining, als je maar beweegt.  
Het schijnt zo te zijn dat mensen daardoor stofjes produceren waardoor ze zich heel fijn voelen. Endorfinen. Het mag dan zo zijn, dat van die endorfinen, maar ik merk er helemaal niets van. Misschien heb ik niet zulke sterke endorfine receptoren of maak ik weinig endorfinen aan? 
Geen idee, maar ik heb nooit zin om te sporten en na afloop voel ik me ook niet fijner dan voor die tijd. Alleen moe. Soms wel voldaan, in de zin dat ik weer goed gewerkt heb aan mijn gezondheid, maar een fijn(er) gevoel, nee dat niet. 
Als ik ga zwemmen of als ik naar de sportschool ga, dan is dat omdat het goed voor me is. Net zoals levertraan goed voor me was als kind 😅. Als ik in het zwembad in het water lig en ik klets wat met andere zwemmers, is het wel gezellig en dat sociale contact doet me goed, maar de beweging geeft me niets. 
Bij de sportschool  heb ik vooral achteraf het idee dat ik goed voor mijn lichaam gezorgd heb. 
Mijn conditie is na mijn heupoperaties wel flink verbeterd en dat voel ik bij iedere stap. Ik voel me sterker en ik beweeg gemakkelijker en dat is wel heel prettig. Ik heb nu niet meer een enorme moeite met het gaan staan, het opstaan uit bed of uit een stoel en dat is heel prettig. Het bij een duin omhoog wandelen doe ik nu met gemak.

Maar bewegen an sich motiveert mij niet. 
Het liefst zit ik de hele dag op een stoel of lig ik languit op de bank of zo. Dat kan ik láng volhouden. 
Mijn vader zei altijd als ik geen zin had: dan máák je maar zin. Geen enkel begrip, gewoon gaan. Dat had hij van zijn moeder. Die was ook heel streng in dat soort dingen. 

Haha, en dat zin maken, dat doe ik dus zeker 5 x per week, maar eigenlijk wel vaker, want ik ga ook een fietstocht maken of wandelen zonder dat ik zin heb. Onder het fietsen of wandelen kan ik dan wel genieten van de dingen die ik zie, voel en ruik. De geuren van de aarde, de bomen en de planten, de zon op mijn gezicht, het landschap. Maar een fijn gevoel door bewegen? Nee, dat niet!

Chemische structuur van beta-endorfine. Bron: Wikipedia

Een heerlijke peulvruchtensoep

Afgelopen maandag vanaf Schiermonnikoog in de bus terug naar huis, kreeg ik zin aan soep met peulvruchten!
Ik wist, dat ik nog gedroogde bruine en rode linzen had staan en gele spliterwten. Alles overjarig, zoals ik dat wel vaker heb. Niet erg en ze waren ook niet super overjarig, hooguit een paar maanden tot een jaar. Ook overjarige peulvruchten kun je nog prima eten. 
Toen ik thuis kwam heb ik linzen en spliterwten afgewogen. 100 gram rode, 100 gram bruine en 50 gram spliterwten. Linzen en spliterwten hoef je niet te weken voordat je ze kookt, maar bij overjarige is dat wel verstandig. 
Ik gebruikte voor weken de kookmethode (hot soak): de peulvruchten aan de kook brengen en dan een paar uur laten staan. Dat koken verkort de week-tijd aanzienlijk. Aangezien ik om 13.00 uur thuis kwam, was er niet meer heel veel tijd. 
Toen de groenten. 
Ik woog 400 gram winterwortels af. Die heb ik altijd op voorraad in de koelkast. 
Ook woog ik 400 gram uien af. Rood en geel. 
En verder 300 gram bleekselderij. De binnenste stengels hield ik over voor rauwkost. 
Deze groenten sneed ik in kleine stukjes. De uien bakte ik samen met 3 tenen knoflook. De wortels en bleekselderij kookte ik met de peulvruchten tot een soep, waar ik op het laatst nog een grote in blokjes gesneden trostomaat aan toevoegde. Die tomatenblokjes kookte ik 5 minuten mee. 
Één bouillonblokje met minder zout en een bouillonblokje zonder zout voegde ik toe. 

bouillonblokjes

Ik haalde nog wat zure room in de supermarkt en verse peterselie om aan de soep toe te voegen. 

Het was een goedkoop en zuinig soepje. Goedkope groenten, gedroogde overjarige peulvruchten die veel mensen misschien al in de kliko gegooid hadden of niet eens gekocht omdat peulvruchten in blik gemakkelijker zijn. 

met de zure room en peterselie er boven op

doorgeroerd

En het belangrijkste: de soep smaakte mij uitstekend. 

Een miljoen meer of minder maakt niet meer uit!

Sinds vandaag staat de teller op 27 miljoen pageviews. 
Dat zou een geweldig resultaat zijn, ware het niet dat er sinds een aantal maanden heel veel chatbots (of hoe dat ook maar mag heten) komen kijken en (misschien?) lezen. Uit Zuid-Amerika, uit Noord Amerika, uit Rusland. Ja, waar eigenlijk niet? 

Gisteren telde dit blog 13.005 pageviews, terwijl nog niet zo lang geleden er hooguit 5.000 à 6.000 hier per dag kwamen kijken. Ook best veel, maar dat waren wèl echte mensen. Nu volgens mij niet meer allemaal. Ik denk dat er nog steeds wel dagelijks ongeveer 5000 pageviews zijn van Nederlandstalige of Vlaamstalige lezers. Maar daarnaast is het een zootje ongeregeld. 

Wereldkaart in de afgelopen week

Aantallen en landen in de afgelopen 7 dagen

Dus eigenlijk maakt nu een miljoen meer of minder niet meer uit. 
Want de teller geeft toch een vertekend beeld. 

Hier kun je de toename door de chatbots in het afgelopen jaar heel goed zien. 

Toch jammer, ooit kon ik apetrots zijn op weer een miljoen er bij. Nu zegt het getal veel minder over de serieuze pageviews. 

Opnieuw een vaccinatie

Covid-19
Binnenkort haal ik opnieuw een coronaprik, gewoon in het buurthuis in mijn wijk. 
Wat lijkt het al weer lang geleden dat de COVID-19 pandemie de wereld bestormde! Stiekem is de ziekte er nog steeds, maar nu een beetje ondergronds. En je kunt er ook nog steeds Post- COVID van overhouden, net als van sommige andere virussen trouwens, dan heet het ME/CVS. 
Vreselijk lijkt me dat! 
Je ziet sommige mensen mondkapjes dragen, ook nu nog. Ik denk, dat mensen die nu mondkapjes dragen, een ernstige ziekte hebben waarbij ze het risico moeten vermijden om daarnaast dan ook nog besmet te worden met een virus als griep, verkoudheid of covid. Of zo.
Het is mij op een of andere manier gelukt om nog steeds geen corona te krijgen, meer geluk dan wijsheid, denk ik. Ik haal een prik als ik daar een uitnodiging voor krijg. Net als bij de griepprik en hoop er maar het beste van! 

selfie met mondkapje in november 2020

Het is prachtig dat de mogelijkheid er is om je te laten vaccineren. Ook tegen griep en pneumokokken. Ik geloof dat ik ook al weer bijna aan de beurt ben voor de laatstgenoemde prik. 
(Dat keek ik even na op de site van het RIVM en het klopt, alle inwoners van Nederland geboren in 1966, 1948, 1949, 1950, 1951 en 1952 krijgen dit jaar een oproep voor een prik) 

Prinsjesdag
Wat ik heel fijn vind, is dat de regering  de voorgenomen bezuiniging op de gordelroos vaccinatie plannen iets terugdraait. Niet alleen de ouderen die volgend jaar zestig jaar worden krijgen een oproep, maar alle ouderen tussen 61 en 69 jaar in de jaren die daarop volgen. 
Het RIVM: "Op Prinsjesdag 2026 is bekendgemaakt dat er extra geld is gereserveerd voor de periode 2028 tot en met 2031. Hiermee kunnen ook een aantal andere leeftijdgroepen worden gevaccineerd. Deze plannen moeten nog worden besproken in de Kamer en zijn dus nog niet definitief."
Dat zou mooi zijn, hoewel ik liever zou zien dat juist de oudere groepen, hoogbejaarden van 80 jaar en ouder, een prik zouden krijgen. Bij gordelroos is het namelijk niet een kwestie van besmetting, maar het weer actief worden van een virus dat je in je jeugd opgelopen hebt. Het waterpokkenvirus. Dat komt terug als gordelroos als je weerstand vermindert. En wanneer heb je een lagere weerstand? Ouderen die verschillende chronische ziektes hebben, hebben daar de meeste kans op. 
Het  RIVM: "Soms kan gordelroos ernstige klachten geven. Bijvoorbeeld als de zenuwen in het gezicht betrokken zijn. Dan kan iemand blaasjes in het gezicht krijgen, een ontsteking van het oog, gehoorklachten of verlamming van het gezicht." Ik schreef er eerder over,  lees hier meer voor een uitgebreid blogje over gordelroos. 
Voor mij hoeft de vaccinatie niet meer. Ik liet mij in het voorjaar van 2025 vaccineren op eigen kosten. Twee prikken voor in totaal €455,80 inclusief 2 consulten voor de 2 prikken. 
Ik had het geld, dus ondernam ik actie. Maar er zijn veel ouderen die geen geld hebben voor zo'n duur vaccin, daarom vind ik het fijn dat er meer ouderen in aanmerking kunnen komen voor een gratis gordelroosprik! 

Uitwaaien!

 In de afgelopen dagen was ik een lang weekend op Schiermonnikoog, met mijn jongste dochter en mijn jongste kleinzoon. Hij is nog net niet leerplichtig, nog net vier jaar, dus een goed moment om er nog even van vrijdag tot en met maandag tussenuit te gaan. Met bus en boot naar het eiland. 

Strandpaviljoen in de wind.

Een leeg strand

mooie oranje paddenstoeltjes

zonsondergang op zaterdag (foto van dochter)

We wandelden veel, veel kilometers verdeeld over de dag. We gingen met emmer en schepje naar het strand, waar het zo hard waaide dat kleinzoon daar niet meer naar toe wilde. Dat striemende zand in zijn gezichtje vond hij niets. Hoewel hij in de luwte van het strandpaviljoen met zand speelde. Dat had hij zelf verzonnen, dat dit de beste plek was om te spelen. 
's Avonds maakte dochter nog een extra wandeling en paste ik op mijn kleinzoon. 

Bomen begroeid met hop waren ons uitzicht en op zeker moment zat daar een fazant in. Tijd voor een foto!  

een fazant in een boom begroeid met hop

We hebben ons goed vermaakt en weinig last gehad van regen. 

Dit was inmiddels mijn 4e (korte) vakantie dit jaar. In april precies zo'n weekend met het zelfde gezelschap, ook op Schiermonnikoog, in de dagen voor Hemelvaart in de Drentse bossen met beide dochters en afgelopen zomer 2 weken op Ameland met (schoon)kinderen en kleinkinderen. Wat een luxe! 

Hoe zit dat nu met mijn pensioen?

Al weer bijna 8 jaar heb ik een ABP pensioen (vanaf december 2018). Een vast pensioen, iedere maand hetzelfde en bijna geen verhoging, sporadisch eigenlijk. 
Per 1 januari aanstaande gaat het ABP over naar het nieuwe pensioenstelsel en dan is die vastigheid weg. 

Nu is het de vraag hoe veel of hoe weinig ik dan ga krijgen.  Eerst was er zekerheid.  Hoewel de pensioenen vaak niet geïndexeerd werden, was het in ieder geval duidelijk dat het maandelijkse bedrag niet lager werd.

Nu kan het lager worden in tijden van recessie of grote verliezen op de beurzen, iets wat ik ruim 50 jaar geleden, in 1975, toen ik begon met opbouw van mijn pensioen, niet voor mogelijk had gehouden. 

Het pensioenfonds schrijft mij: U krijgt samen met uw Uniform Pensioenoverzicht (UPO) 2026 uw voorlopig overzicht met een inschatting van uw vernieuwde pensioen. Uw overzicht en UPO kunt u tussen half augustus en uiterlijk 30 november verwachten. 

Het vernieuwde pensioen gaat per 1 januari in en uiterlijk een maand van tevoren weet ik, wat ik kan verwachten. Niet de bedragen, maar een inschatting. Ik heb die inschatting nog niet ontvangen, dat komt nog en daarmee blijft het voor mij onzeker. Voorlopig.

Dit vind ik verder nog op Mijn ABP:

"Voor het voorlopig overzicht hebben we gerekend met de dekkingsgraad van 31 december 2025. De dekkingsgraad laat zien hoe ons fonds er financieel voor staat. Deze was toen 123,5%. Dit is een van de hoogste dekkingsgraden in de afgelopen 10 jaar.

U krijgt een definitief overzicht in 2027
Wanneer we overgaan naar de vernieuwde pensioenregeling kijken we naar de dekkingsgraad van 31 december 2026. Die kan anders zijn. De financiële positie van het fonds verandert namelijk door de ontwikkelingen op de financiële markten.

Over het algemeen geldt het volgende: als de dekkingsgraad bij de overgang naar de vernieuwde pensioenregeling hoger is, dan valt uw verwachte pensioen hoger uit dan op uw voorlopig overzicht. Als de dekkingsgraad bij de overgang naar de vernieuwde pensioenregeling lager is, dan valt uw verwachte pensioen lager uit dan op uw voorlopig overzicht. Dat is iets om rekening mee te houden.

In januari 2027 krijgt u nog 1 keer hetzelfde pensioen als in december 2026. In februari krijgt u voor het eerst uw vernieuwde pensioen.....  Later in 2027 krijgt u een definitief overzicht van uw pensioen. Dan ziet u hoe uw totale pensioen is overgegaan naar de vernieuwde pensioenregeling."

Tot zover MijnABP

Dus het hangt van de dekkingsgraad af hoe hoog of hoe laag mijn pensioen wordt. In juli dit jaar was de dekkingsgraad 128,7%. Wat tamelijk rooskleurig is. 

Waar ik verder nog vraagtekens bij heb: ik koos in 2018 voor een hoog-laag pensioen. Eerst 9 jaar meer geld en na 9 jaar tot mijn overlijden maandelijks een lager bedrag. Dat lagere bedrag zou in december 2027 in moeten gaan, want dan zijn de 9 jaren om.  Hoe hoog of laag gaat mijn pensioen dan worden?

En nog even voor de volledigheid: ik heb gedurende bijna 20 jaren pensioen opgebouwd, dus niet de volledige ca 40 jaar waarop het pensioenstelsel min of meer van uit gaat. 

Het open monumentenweekend deel 2

Zondag 13 september was de 2e dag van de open monumentendagen. 
Ik ging naar een piepkleine melkfabriek in Garmerwolde. Echt heel klein! De fabriekshal was ongeveer zo groot als de benedenverdieping van mijn huis. 
Die fabriek heeft niet zo heel lang bestaan en toen ging die al op in een groter geheel. In de oude melkfabriek was een tentoonstelling van oude puddingvormen, pofferdpannen en kaasvormen. 
Hier kun je meer lezen over dit kleine museum en de collectie aldaar

weckpotten en weckketels

wonderpannen en poffertpannen

voor de kaasbereiding

Ik was daar vrij snel uitgekeken en fietste door naar Thesinge. Waar een oude kerk staat, die ooit onderdeel was van een Benedictijner klooster. Dit gebouw dateert uit de 13e eeuw. Opvallend is, hoe veel van die oude kerken uit de 13e eeuw er zijn hier in de omgeving. Elk dorp heeft er één. En groot dat ze zijn als je kijkt naar de omvang van zo'n dorp. 
Hoe komt dat? Er waren hier in Groningen veel kloosters en die kloosters hadden heel veel land in eigendom. Dat land bracht veel geld op en kloosters handelden uitgebreid met de goederen die het land van het klooster en dus van de kerk,  opbracht. Graan, boter, kaas etc. Dat geld ging niet naar de sober levende nonnen en paters, maar werd besteed aan prachtige gebouwen. Huizen van God. 

interieur met orgel

Zuidgevel, hier kun je heel goed zien dat de kerk onderdeel was 
van een groter geheel

noordgevel

zuidgevel en lijkenhuisje

scarcofaag-deksels in lijkenhuisje

Weinig levensmiddelen gekocht in de afgelopen week

Waarom gaf ik weinig uit?
Ik kocht geen fruit, want ik maakte o.a. een zak gemengde vruchten uit de diepvries op en ik plukte appels. Van mijn eigen boom en van bomen een stukje verderop, achter het zwembad. 
Ik kocht veel uit aanbiedingen, bijvoorbeeld heel goedkope wokolie, rode kool, aardappels, gehakt en kipstukjes. 
Die rode kool wil ik voornamelijk rauw gaan eten. Lang geleden at ik ook vaak rauwe rode en witte kool. Als salade, met gewelde rozijnen en stukjes appel. Dat ga ik nu weer proberen. 
Ik wil het zo gaan doen: bladeren van de kool afhalen en die in heel fijne reepjes snijden met mijn grote koksmes. Die kool in een schaal bestrooien met wat zout en wat azijn. De azijn en het zout inmasseren en kneden in de kool, zodat de kool een beetje verandert. Dat is een chemisch proces, net als bij de kimchi. Alleen bij kimchi duurt het 2 weken. De kool wil ik een aantal uren laten staan en dan als salade consumeren. Misschien wel gemengd met de kimchi, die binnenkort klaar is. En misschien meng ik de kool ook met een fijngesneden rode ui, die ik op dezelfde manier wil kneuzen als de kool en ook daarbij wat zout en azijn toevoegen. Deze groente wil ik combineren met vissticks en aardappelsalade. 

Ik maakte in de afgelopen week ook wel weer wat voorraad op, o.a. brood, knäckebröd en yoghurt. 

12 -19 sept 26
*=aanbieding, @=afgeprijsd, VMN= verspilmijniet, BB= bonusbox	WAAR	PRIJS
Voeding
3 kg appels, deels van eigen boom	zelfpluk	0,00
2 rollen volkoren beschuit	Plus	0,98
plakken komijnekaas*	Plus	3,45
gember, klein stukje*	Lidl	0,14
bio rode kool, 1256 gram*	AH	1,49
bleekselderij, 767 gram*	Lidl	0,99
cherrytomaten, 250 gram	Plus	0,99
peterselie, zakje 40 gram*	Lidl	0,69
1 kg bio aardappels*	Plus	1,49
2x 0,5 liter wokolie, A-merk*	Plus	2,00
rulgehakt, vegan*	Lidl	1,29
15 vissticks	Lidl	1,99
15 vissticks	AH	1,55
vegan kipstukjes*	Lidl	1,49
aardappelsalade, 1 kg	AH	2,15
vla*	Plus	1,49
Snacks/ hapjes
witte chocola met hazelnoten*	Lidl	2,97
Dranken
2 liter sojamelk	AH	1,06
TOTAAL		26,21

Vandaag zou mijn oma Aaf 130 jaar zijn geworden

Vandaag is een bijzondere dag. Mijn oma Aaf zou vandaag 130 jaar zijn geworden. 

Geboren op 18 september 1896 als oudste dochter van een gezin met 5 kinderen, 3 broers en een jongere zus. Op haar 12e was ze niet meer leerplichtig, dus ging ze, zoals zo velen destijds, werken. Een kind nog. Ze ging zwaar werk doen als dienstmeisje. Schoonmaken, bedden opmaken, lampetkannen vullen, kleding en linnengoed wassen, kachels leegmaken en aansteken, uitkloppen van tapijten, eten koken, intern bij een "rijk" gezin. Lange dagen en zelden een dag vrij en weinig te eten. Ze kreeg restjes van de maaltijden van haar werkhuis. Tot aan haar huwelijk is ze dienstmeisje gebleven, van 1908 tot 1922, veertien jaar lang. Na verloop van tijd had ze wel een beter huis te pakken, bij een arts in de stad Leeuwarden. Minder lange dagen, beter te eten. 

Rond 1920 met haar verloofde, die mijn pake (opa) zou worden 

Op haar 80e of haar 85e verjaardag. 

Ik heb haar best lang meegemaakt en tot mijn 9e jaar vrij intensief doordat ze dicht in de buurt woonde. Ik ging doordeweeks vaak bij haar langs. Voor schooltijd of na schooltijd. Bijna iedere dag.
Ze overleed in 1984, toen ik 31 jaar was. Ze was toen al 17 jaar weduwe. 

Achteraf had ik haar nog heel veel willen vragen over haar leven. Wat ze leuk vond en waar ze een hekel aan had. Veel dingen weet ik gewoon niet. 
Wat ze vond van het hebben van kleinkinderen, van het feit dat ze na haar 26e nooit meer buitenshuis gewerkt heeft en altijd thuis met weinig geld haar huishouding deed. 

Sommige dingen weet ik wel. Dat ze enthousiast was over de AOW en buitenlandse reizen niet zo interessant vond. Ze reisde met haar zus naar de dochter van die zus in Zwitserland. Met de trein en vond het eigenlijk niet boeiend. Daar heb je ook bomen en gras. Zo anders is het landschap nu ook weer niet. Het klopt wel, die dochter woonde niet in de hoge bergen, maar in relatief vlak land in de buurt van Zürich. Ik ben er met mijn ouders geweest, op bezoek bij de nicht van mijn moeder. 

Het was een vrolijk en optimistisch mens. Geïnteresseerd in de wereld om zich heen en een lieve oma. 
Vooral in de eerste jaren heb ik haar gemist. Nu, zo veel jaren na haar dood niet meer, hoewel ik het leuk zou hebben gevonden om nu met haar over van alles te praten! En haar verbazing te zien over de wereld van nu!
Bijvoorbeeld over de zomerhuisjes die ik afgelopen zomer huurde. Voor het openen van de deur moest je op je mobiele telefoon een app downloaden en met die app opende en sloot je de deur!  Geen sleutel, maar met je telefoon! Mijn oma Aaf kende alleen een vaste telefoon, met de hoorn aan een kabeltje en een stekker in de muur. Niet een telefoon die je in je broekzak overal mee naar toe kan nemen en die dan ook functioneert. Op het strand, in het bos, in de supermarkt. Echt overal. Zolang de batterij het doet. En waar je niet alleen mee kunt bellen, maar ook foto's kunt maken en filmpjes kunt bekijken en zelfs een boek lezen. En dus ook deuren mee open kunt doen. 
Bijvoorbeeld ook elektrische auto's en scooters. 
Voor haar waarschijnlijk echt heel futuristische dingen. 
Er was in haar leven al erg veel veranderd. Ze had ook tv met beelden van over de hele wereld. Ook van de eerste mensen op de maan. 
Maar hoe de wereld er nu uitziet, ik denk dat het haar erg zou verbazen. 

Een bedrijf dat met zijn tijd meegaat

In 1972 deed ik als student lopendebandwerk in Hoogezand. De ene week begon mijn ploeg om 6.00 uur. De andere week werkten we tot 10 uur 's avonds. 's Ochtends vroeg met de trein er naar toe, en voor de rest van de tijd reisde ik met de bus. Voor eigen rekening. De reis werd niet betaald door het uitzendbureau. We verpakten babyluiers en maandverband. Zowel A-merken als eigen merken voor bedrijven. Die waren dan iets anders, met andere productielijnen, maar wel in dezelfde fabriekshal. Hard werken, want er ging nog weinig automatisch. Een andere tijd. Ik haalde wekelijks bij het uitzendbureau, nadat ik mijn werkbriefjes had ingeleverd, een bewijs op dat ik 5 dagen gewerkt had, daarmee ging ik naar de bank die mij het weekloon contant uitbetaalde. Hoeveel geld dat was? Ik heb geen flauw idee!
Dat is nu 54 jaar geleden. Toen werkte ik er vanaf mei t/m augustus. Om geld te verdienen voor mijn studie. Er waren nogal wat studenten via het uitzendbureau daar aan het werk. 

En tot mijn verbazing zit het bedrijf er nog. Toen geen incontinentiematerialen voor volwassenen, nu wel. 
Veel meer geautomatiseerd dan toen.
Ik ontdekte het door een artikel op RTV-Noord:
"Ruim een miljard mensen in 150 landen maken gebruik van gezondheids- en hygiëneproducten van Essity. Vanuit de fabriek in Hoogezand bedienen ze een kleine tachtig landen met vooral incontinentieproducten. Het beursgenoteerde Zweedse concern boekte vorig jaar een omzet van 14 miljard en een winst van een kleine twee miljard euro."
"Begin jaren zestig van de vorige eeuw begonnen ze onder de naam Mölnlycke. Toenmalig burgemeester Gerard Boekhoven probeerde in een tijd van weinig welvaart bedrijven naar Hoogezand te halen. Er was grond beschikbaar en mensen zochten werk. Het Zweedse bedrijf wilde voet aan de grond hebben in Europa en zo begon het."

Dat klopt, ik werkte toen bij Mölnlycke. Toen een tweeploegendienst, nu wordt er volcontinu gewerkt, lees ik in dat artikel, dus ook nachtdiensten. 
Destijds maandverband en luiers. 
Nu luiers en vooral incontinentiemateriaal. 
Grappig om te ontdekken dat dit bedrijf er nog steeds is. Wel onder een andere naam, maar nog steeds op dezelfde plek in Hoogezand. 

Het open monumentenweekend deel 1

Op 12 en 13 september kon je veel monumenten bezichtigen. Gratis, vaak met een interessante rondleiding.
En jullie hadden nog een (beeld)verslag te goed. Voor diegenen die dat interesseert. 
Ik ga er twee blogjes over schrijven, over iedere dag één. 
Vandaag over het bezoek aan de stad Groningen en binnenkort over mijn tochtje naar Garmerwolde en Thesinge.

Ik ging met de bus naar het centrum van de stad en ik had een lijstje gemaakt van gebouwen die ik wilde bezichtigen.  Een verlanglijstje.
Eerst naar huize Tavernier. Een groot Jugenstilpand. 
In 1905 betrok de schatrijke fabrikantenweduwe Jacomijna Hooites Meursing de villa samen met haar twee dienstbodes. De villa werd versierd met panelen en tegeltableaus met daarop bloemen, planten en dieren en symbolen die verbonden waren met de strokartonindustrie.
Eigenlijk zijn alleen de begane grond en de buitenkant nog steeds in stijl. 
En daar heb ik foto's van. 

Voorgevel Bron: wikipedia

plafond

zuilen in de voorgevel

lambrisering op de begane grond

glas in lood ramen van de serre

Eigen foto van de achterkant

Voorgevel Bron: site open monumentendag

Toen ik uitgekeken was in deze grote villa, verbazend groot voor een alleenstaande weduwe, liep ik door naar de A-kerk. 
Dit las ik op de site van de open monumentendag. 

De Akerk is zo’n achthonderd jaar oud. Omstreeks 1200 kwam op de oostelijke oever van het riviertje de A een kapel te staan. Die groeide al snel uit tot een grote kruisbasiliek, een kerkgebouw met een plattegrond in de vorm van een kruis. De kerk was gewijd aan Sint-Nicolaas, de beschermheilige van schippers. Die woonden er volop in dit deel van de stad. De A was een belangrijke waterweg voor de handel. Pas in 1246 wordt de Akerk voor het eerst genoemd in een geschreven document. In de vijftiende eeuw werd hard gewerkt om de kerk te vergroten. De werkzaamheden duurden ongeveer zeventig jaar. De Akerk kreeg daardoor omstreeks 1495 in grote lijnen de vorm die ze nu nog steeds heeft.

De helft van haar achthonderdjarig bestaan was de kerk katholiek. In 1594 ging Groningen over naar de Hervorming. Alles dat aan het katholieke gebruik herinnerde, verdween toen uit het interieur. Tot 1970 vonden in de Akerk protestante diensten plaats. Eén ding veranderde in acht eeuwen niet. De kerk staat midden in het stadsleven. Wat in al die tijd buiten de muren gebeurde, is vaak nog terug te zien in de kerk. De Akerk is daarom veel meer dan een architectuur- of kunsthistorisch monument. Ze biedt onderdak aan ontelbare grote en kleine geschiedenissen. Daarom is de Akerk het geheugen van een levende stad.

Enkele hoogtepunten:

• Arp Schnitger orgel (1702)
• Preekstoel met mooi houtsnijwerk (1672-73)
• Schilderingen in de gewelven stellen gebeurtenissen rondom Pasen (1493)
• Gewelfschilderingen uit 1495
  
  
  

  

  van een afstandje

  
  

  

  vanaf de voet van de kerk

  
  

  

  koor

  
  

  

  orgel

  
  

  

  plafondschildering

  
  In de Akerk werd, in opdracht van Groninger Kerken, een groot wandkleed gemaakt. 400 vrijwilligers werkten samen aan de vervaardiging van het werk, dat maar liefst 2,5 x 35 meter is. Het ontwerp is van kunstenaars Hedy Tjin en verbeeldt de sporen van het slavernijverleden. Ze staat bekend om haar felle kleurgebruik en aandacht voor maatschappelijke thema’s.

  

  Deel van wandkleed

  
  

  

  detail

  
  

  

  Bron foto: Site Hedy Tjin

  
  
  
  

Schitterend vond ik het wandkleed! En ook de kerk, maar die had ik al wel eerder gezien. Klik vooral ook op de link naar de site van de ontwerpster Hedy Tjin. Daar kun je foto's bekijken van de werkzaamheden aan dit kleurige wandkleed. 

Toen zou ik nog meer monumenten bezoeken, maar het kwam er niet van. Ik kwam een vriendin tegen en we praatten bij. In de kerk.  Daarna was het al vrij laat en probeerde ik nog één monument - het Pelstergasthuis-  maar ik kon de ingang niet vinden. Ik zag nergens een vlag van de Open Monumentendag. Te moe om nog iets anders te zoeken, stapte ik toen toch maar op de bus. Het was een welbestede middag, maar ik was er wel moe van geworden. 

Belastingaftrek zorgkosten verdwijnt!

Niet per januari volgend jaar, maar met ingang van het jaar 2028.

Er is al voor Prinsjesdag heel veel uitgelekt. Ook dat de belastingaftrek zorgkosten verdwijnt. 

Dat vind ik jammer voor mensen met hoge zorgkosten. Je mocht al lang niet alles aftrekken. Wat  je niet kon aftrekken: 

Premies voor de ziektekosten of zorgverzekering (zowel basis- als aanvullende premies)	Niet aftrekbaar
Wettelijke eigen bijdrage van bijvoorbeeld CAK of medicijnen	Niet aftrekbaar
Eigen bijdrage Zorgverzekeringswet	Niet aftrekbaar
Eigen risico zorgverzekering	Niet aftrekbaar
Vrijwillig eigen risico	Niet aftrekbaar

Rollator, looprek, loophulp met 3 of 4 poten, elleboogkruk, okselkruk of onderarmschaalkruk, gipssteun	Niet aftrekbaar
Scootmobiel of rolstoel	Niet aftrekbaar

Bril	Niet aftrekbaar

Ook mijn driewieler was in 2023 niet aftrekbaar. 

Niet meer mogen aftrekken van zorgkosten benadeelt mensen die ziek zijn en daardoor meer kosten hebben.  Ze hebben al te maken met beperkingen door ziekte en dan gaan ze er ook per saldo in inkomen op achteruit. 

Voor mij blijft er over 2026 nog wel wat over wat wel aftrekbaar is. Niet alles, want er is een drempelbedrag. Maar ook als je het drempelbedrag bij de aangifte er af trekt, blijft er een bedrag afgetrokken kan worden van de belastingen. Nog wel dus, maar vanaf 2028 niet meer. 
Ik verwacht dit jaar ongeveer 2000 euro aan kosten te maken die wèl aftrekbaar zijn. 
Wat dan allemaal? 

• Hoortoestellen
• Steunzolen op medisch advies vanwege de polyneuropathie door de diabetes
• Tandartskosten - regulier - periodieke controle, gebitsreiniging, vullingen
• Tandartskosten en kosten ziekenhuis vanwege mijn implantaat

 Ik ga bij de aangifte in maart volgend jaar eens even spelen met mijn aangifte, om te kijken hoe veel het eigenlijk scheelt dat ik gebruik kan maken van de belastingaftrek van zorgkosten. Hoeveel belasting moet ik betalen zonder die zorgkosten en hoeveel belasting met deze aftrekbare kosten? 

Heb jij ook te maken met hoge zorgkosten die je zelf moet betalen? 

Ga ik blogger verlaten en ergens anders bloggen?

De laatste tijd werkt blogger slecht. De nieuwste blogs van collegabloggers die blogger gebruiken verschijnen niet in mijn leeslijst. Geen updates. Alleen de nieuwste blogs van bloggers die op sommige andere platforms schrijven verschijnen op die lijst. 
Erg irritant!
Ik moet moeite doen om blogs van anderen te vinden. Ik kan niet zo maar even klikken en lezen wat mij interessant lijkt, nee,  ik moet op zoek. 
En dat geldt natuurlijk net zo voor mensen die mijn blog willen lezen. 
Ruim een week geleden kon ik niet reageren op blogs en ook niet reageren op reacties van anderen op mijn blogs. 
Zou het zo ver komen dat ik voor de 2e keer in mijn blogleven verhuis naar een andere blog?

Ik denk er over om naar  WordPress te verhuizen. 
Ik heb alleen erg weinig zin in zo'n verhuizing. 
Het kost veel tijd en het wennen aan WordPress lijkt me niet zo gemakkelijk. 
Doordat ik al vanaf februari 2019 niet meer werk, ben ik digitaal niet meer zo vaardig dan ik ooit was. Toen leerde ik regelmatig over nieuwe ict applicaties en raakte ik daarin thuis. 
Als ik verhuis, dan ga ik niet alle inhoud overzetten, maar plaats een link naar dit blog. Dan kun jij als lezer daar verder lezen. 
Wat zou jij er van vinden als ik overstap?

Red je restjes: voedselverspilling is zó 2025

We kennen het allemaal. Je opent de koelkast en daar ligt een zielig bosje wortels, een halve paprika en een bakje rijst waarvan je niet meer weet wanneer je het hebt gemaakt. Je kijkt ernaar. De wortels kijken terug. Niemand zegt iets.

Welkom in de wondere wereld van voedselverspilling.

Jaarlijks belandt er ontzettend veel eten in de prullenbak. Niet omdat het vies is, maar omdat we het vergeten, te veel koken of denken: “Ach, dat halve uitje doet er ook niet meer toe.” Spoiler: al die halve uitjes samen maken wél degelijk verschil.

De koelkast als escape room

Een goede manier om voedselverspilling te voorkomen is simpelweg: weten wat je in huis hebt.

Plan één keer per week een koelkast-expeditie. Open de deur en vraag jezelf af: Wat moet als eerste op? Dat bakje champignons dat inmiddels een eigen postcode heeft, bijvoorbeeld.

Maak vervolgens een maaltijd rond de producten die bijna over de datum zijn. Soep, omelet, pasta, curry of roerbak zijn de ideale reddingsboten voor vergeten groenten.

Koken voor vier terwijl je alleen bent

Ook een klassieker: je kookt voor vier personen, terwijl je huishouden uit één persoon bestaat.

“Dan heb ik morgen lekker makkelijk,” denk je.

Drie dagen later eet je nog steeds dezelfde pasta en begin je emotioneel gehecht te raken aan die tomatensaus.

Kook gerust grotere hoeveelheden, maar vries porties in. Zo heb je op een drukke dag een zelfgemaakte maaltijd klaar. Veel goedkoper dan eten bestellen én je vriezer voelt zich eindelijk nuttig.

Weggooien? Eerst ruiken!

Een houdbaarheidsdatum is niet altijd een keiharde deadline. Bij producten met een ‘ten minste houdbaar tot’ (THT)-datum kun je vaak eerst kijken, ruiken en eventueel proeven.

Bij ‘te gebruiken tot’ (TGT) ligt dat anders: die datum is bedoeld voor voedselveiligheid. Na die datum kun je het product beter niet meer eten.

Kortom: gebruik je zintuigen, maar verander niet in een voedsel-archeoloog die yoghurt uit 2019 gaat onderzoeken.

De banaan verdient een tweede kans

Te rijpe bananen? Niet weggooien!

Ze zijn juist perfect voor bananenbrood, smoothies of pannenkoeken. Bruine plekjes betekenen niet automatisch dat een banaan afscheid van deze wereld moet nemen.

Hetzelfde geldt voor oud brood. Maak er wentelteefjes, croutons of paneermeel van.

En die slappe groenten? Soep!

Eigenlijk is soep gewoon de culinaire versie van: “Alles komt goed.”

De gouden regel

Koop wat je nodig hebt, bewaar eten goed en wees creatief met restjes.

Want voedselverspilling voorkomen hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Het begint met één restje dat je niet weggooit.

En misschien eindigt het wel met een heerlijke maaltijd.

Dus kijk vanavond eens kritisch in je koelkast. Misschien ligt daar geen zielig restje te wachten, maar gewoon je volgende culinaire meesterwerk.

De wortels zijn er klaar voor.
*****************************************************

Zo, en dit was mijn allereerste blogje geschreven met AI, op ChatGPT 😅 
Misschien had je het al door,  want de stijl is niet helemaal zoals ik meestal schrijf.
Gemak dient de mens, zoals onze Nederlandse minister-president blijkbaar denkt.

Dus probeerde ik dat eens een keertje. 

Voor de lol. 

*****************************************************
Ga ik vaker ChatGPT gebruiken? Nee, te onpersoonlijk, te weinig van mij.
*****************************************************
Ik vind het wel een grappig stukje, maar toch maak ik nog een aanvulling met mijn ervaringen in de afgelopen verspillingsvrije week.
Ik maakte tijdens een workshop fermenteren kimchi en zuurkool, niet snel klaar, het moet een tijdje staan, onder de vloeistof die ik uit de groenten kneep en masseerde. Een paar weken, dan is het klaar.

met boven in de potten een zakje met zware knikkers 
om contact met lucht te voorkomen

En ik at samen met 30 buurtgenoten een verspillingsvrije maaltijd, waarbij tips gegeven werden om verspillingsvrij te koken. Na die maaltijd kreeg ik stickers.

stickers

Ook at ik kliekjes bij mijn dochter, toen ik daar ging oppassen.  

En...... ik gooide ook voedsel weg! Er waren nog dikke maïswafels die ik niet lekker vond. Biologisch en volkoren, maar ik vond het een straf om ze te eten, dus bleven ze staan en waren ze slap en vreselijk. Ik koop geen nieuwe pakken maïswafels meer, maar deze gingen in de GFT bak.   Want ik kon niet verzinnen wat voor lekkers ik daarmee kon maken.  Ter geruststelling: er waren nog 4 wafels over. De rest had ik al geconsumeerd.  Tegen heug en meug. 

Uitgaven voor voeding en drinken in de afgelopen week

In de afgelopen week at ik twee  keer elders. Één keer bij mijn dochter, voorafgaande aan het oppassen op de beide kleindochters. Daar at ik kliekjes, waarbij ik kon kiezen uit drie verschillende soorten maaltijden. Ik koos voor rijst en ook pasta. Dat paste prima bij de verspillingsvrije week!
Daarnaast at ik met 30 buurtgenoten een verspillingsvrije maaltijd. Daarvoor waren allemaal afgeprijsde groenten ingekocht. Een soepje en een rijstmaaltijd met tempeh. Ook heel lekker. 
Toen bleven er nog 5 warme maaltijden om zelf te koken. Ik maakte onder anderen pompoensoep en was deze week niet erg bezig met het opmaken van voorraden. 

De pompoenen zijn dit jaar klein en duur! Dat zal komen door de veel te hete en droge zomer. Ondanks aanbieding betaalde ik toch nog €1,69 voor een tamelijk kleine pompoen. Ik herinner me van vorig jaar dat ze groter waren en maar 1 euro in de aanbieding kostten. 

De krentenbollen en koffiebroodjes van onderstaand lijstje liggen in de vriezer, die zijn voor aankomende logeerpartijen van de kleinkinderen. 
Het naanbrood kocht ik voor bij de pompoensoep en de zoete aardappel, prei en maïskolven liggen in mijn koelkast te wachten op consumptie. 

5 - 12 sept 26
*=aanbieding, @=afgeprijsd, VMN= verspilmijniet, BB= bonusbox	WAAR	PRIJS
Voeding
grapefruit, 4 stuks*	Lidl	1,49
1 kg nectarines, schaal BB	AH	2,80
krentenbollen	Lidl	1,39
walnotenbroodje	Lidl	0,59
kaastwister*	Lidl	0,69
geitenkaas, plakken @	AH	3,50
jonge kaas*	Plus	2,37
rauwkostsalade, 2 bekers*	AH	1,98
naanbrood, huismerk	AH	1,79
rode uien, 750 gr*	Lidl	0,71
2 verse maïskolven*	AH	1,49
prei*	Lidl	0,39
flespompoen*	Lidl	1,69
zoete aardappels 754 gram	Lidl	1,35
rijstvellen @	Plus	0,50
vla*	Plus	1,49
bio yoghurt	AH	1,48
Snacks/ hapjes
speculaasplakken	AH	1,15
2 koffiebroodjes*	Lidl	1,16
olijven, vers, grootverpakking	AH	3.39
Dranken
2 liter sojamelk	AH	1,06
TOTAAL		29,07

Voor de vierde keer in ruim 1,5 jaar .....

 brak een stuk van een kies af!
Niet steeds dezelfde kies, steeds een andere kies die blijkbaar verzwakt was.

In januari, april en juni vorig jaar gebeurde dat ook al. Nu dus weer! Ik at en had een steentje in mijn mond, dacht ik heel even. Natuurlijk in het weekend. Op zondagmiddag. Gelukkig had ik er geen pijnklachten aan, dus een spoedje was het niet. Op maandagochtend meteen de tandarts gebeld.
Ik kon op woensdag terecht. Mooi snel!
De kaakchirurge keek er dinsdagmiddag naar, toen ik bij haar was voor controle voor mijn implantaat. Met de schroef voor de nieuwe hoektand gaat het goed. Deze keer gaat het voorspoedig. 
Maar ze betwijfelde of de kies waar een groot stuk van afgebroken was, wel hersteld kon worden. 
Daar schrok ik wel een beetje van! 
Het is niet haar expertisegebied, dus ik bleef hoop houden dat de afgebroken kies gevuld kon worden. 
En dat kon gelukkig ook!
Ik heb in één moeite door 3 afspraken gemaakt voor mijn implantaat. Ik ben binnenkort uitbehandeld bij de kaakchirurg en dan gaat de tandarts, en natuurlijk de tandtechnicus, er mee verder. Volgens schema ben ik net voor mijn verjaardag op 6 december klaar en heb ik dan weer een keurige mond vol tanden en kiezen! 

Verspillingsvrije week. Hoe voorkom je verspilling van eten en ook drinken?

 In mijn blogje van afgelopen maandag noemde ik al een aantal manieren om verspilling te voorkomen:

• Kook met wat je hebt Mis je een of meerdere ingrediënten? Ren niet meteen naar de supermarkt, maar kijk eerst wat je nog in huis hebt. In de koelkast, voorraadkast en vriezer staan misschien nog producten die je prima kunt gebruiken als alternatief. Denk aan diepvriesgroente en -fruit, ingevroren vis of een blik gepelde tomaten in plaats van verse tomaten.
• Je hebt het in huis Onverwachts extra eters aan tafel? Geen stress. Producten uit je voorraadkast en vriezer kunnen je helpen om een maaltijd snel uit te breiden. Denk aan een blik peulvruchten die je toevoegt aan een currysaus of wrapvulling. Pasta of couscous die je gebruikt om een salade aan te vullen. Of een blik tomatenblokjes en diepvriesgroente waarmee je extra pastasaus maakt.
• De vriezer is je beste vriend  Heb je eten over doordat er minder eters waren dan gepland? Of ga je spontaan ergens eten terwijl er thuis boodschappen op moeten? Door maaltijdrestjes en ander eten in te vriezen kun je de houdbaarheid met maanden verlengen. Denk aan groente en fruit, maar ook geraspte kaas, losgeklopte eieren en vlees (doe dit voor of op de ‘te gebruiken tot’-datum).
• Deel met anderen Heb je ingrediënten over of meer eten gemaakt dan je op kan? Maak er dan eens iemand anders blij mee. Denk aan buren, familie of vrienden.
• Koop niet te veel. Koop niet meer dan je nodig hebt. Overschot is soms lastig te bewaren, rot, schimmelt en vergaat. 
• THT - tenminste houdbaar tot - is NIET gelijk aan: gooi weg op de datum op de verpakking. Ruik, kijk en proef. En kom tot de conclusie dat het product nog prima is.

Waar je ook aan kunt denken zijn de volgende mogelijkheden: 

• Er wordt veel brood weggegooid. Wist je dat brood het meest verspilde product is in Nederland? Een van de meest gegeven redenen door Nederlanders hiervoor was dat het brood niet meer vers was. Daar kun je gelukkig veel aan doen. Bijvoorbeeld door er een tosti, broodpizza of croutons van te maken.
  Ik los dat op door brood in te vriezen en alleen wat ik per dag nodig heb uit de vriezer te halen. Vaak rooster ik dat, want dat vind ik lekker! Als je per dag veel meer brood gebruikt dan ik in mijn éénpersoonshuishouden, zoals bij mijn jongste dochter, waar mijn kleinzoon van negen jaar soms wel 10 plakken brood bij de lunch eet. Ook zijn broertje van vier eet voor zijn leeftijd een aanzienlijke hoeveelheid boterhammen, kun je ook een heel brood tegelijkertijd uit de vriezer halen. Dat komt wel op! 
• Meet of weeg je pasta, rijst en couscous af. Een keukenweegschaal kan handig zijn om af te wegen hoeveel je in de pan moet doen. Vooral bij pasta, rijst en couscous is het slim om de porties af te wegen.
• Koop afgeprijsde etenswaar en verwerk dat tijdig. Denk aan tassen en zakjes met groenten en fruit of groenten en fruit, zuivel en vleeswaren met stickers. Nog prima, maar niet heel lang meer. 
• Zet bederfelijke producten in het zicht. Bewaar fruit of kliekjes vooraan in de koelkast of op het aanrecht, zodat je niet vergeet. 
• Vraag om doggy bags als je uit eten gaat en er blijft wat over. Dat kun je ook doen als je met een groep bent. Bij etentjes van mijn werk deed ik dat vaak als er diverse schotels besteld werden. Je neemt natuurlijk geen restjes mee van de borden van anderen, maar wel van maaltijden waar iedereen wat van kon kiezen en opscheppen. Dat kan prima, anders wordt alles weggegooid.  

Ik weet ook wel dat er veel verspild wordt waar je als consument helemaal niets aan kunt doen.  In supermarkten, bij de teelt van producten waarvan de opbrengst niet helemaal aan de norm voldoet. Te klein of te krom of bijvoorbeeld wortels met 2 benen in plaats van 1. 

Met bovenstaande tips kun je wèl wat en het is nog goed voor je portemonnee ook!