vrijdag 8 december 2023

Meer over vroeger, in de vijftiger en begin zestiger jaren, toen ik een schoolkind was.

In mijn tijd waren er nog geen basisscholen, er waren kleuterscholen en lagere scholen en die stonden niet naast elkaar, in tegendeel, mijn kleuterschool stond een heel eind van mijn lagere school vandaan.
De vorming van basisscholen was van ver na mijn tijd, namelijk vanaf 1985.
Ik ben geboren in  december 1952, maar toen ik vier jaar werd, kon ik nog niet naar school. Door de babyboom was het overvol op die kleuterschool. Geen plek voor mij helaas. Ik wilde heel graag, maar de kleuterschool puilde uit. Hoe lang het heeft geduurd voordat ik naar school kon, dat weet ik niet. Misschien pas na de zomer van 1957, toen de oudste kleuters naar de lagere school konden gaan.

De kleuterschool

Scholing zoals nu bij de kleuters was het niet, geen voorbereidend schrijven of lezen en ook geen rapporten. In feite alleen spelen. Wel leerde ik knippen en plakken en figuren prikken met een priklap.
Het spelen was buiten in de zandbak en met stelten. Mijn oma noemde de kleuterschool de bewaarschool. Een plek om kinderen onder te brengen dus. Als ik op wikipedia kijk, dan snap ik ook waarom zij dit zo noemde: "In december 1955 werd de Nederlandse Kleuteronderwijswet ingevoerd. De naam 'bewaarschool' werd gewijzigd in 'kleuterschool'. Deze ging twee jaar beslaan en de onderwijsgevenden moesten bevoegd zijn. Ook werd het onderwijs aan vier- en vijfjarigen nu door het rijk vergoed. " (bron: Wikipedia)
Ik was 3 jaar toen de Kleuteronderwijswet in ging. Toen ik aan de beurt was om naar school te gaan, heette die school nog maar nèt zo!
In ieder lokaal was een grote zwarte kolenkachel met een scherm er omheen om te zorgen dat kinderen zich niet aan deze kachel zouden branden. Dat hielp wel een beetje, maar toch heb ik mijn hand wel eens pijn gedaan aan dat hete scherm. Geen brandwonden, maar wel pijnlijk.
Er was een soort gymnastieklokaaltje en een donker kolenhok. Daar in dat kolenhok werden stoute kinderen gestopt. Ik zat er ook een keer. Ik weet echt niet wat voor stouts ik deed, maar ik had er jaren later nog nachtmerries van!
Ik werd alleen op de eerste schooldag naar school gebracht en verder niet gehaald en gebracht. Nergens voor nodig, er was erg weinig verkeer en auto's waren er vrijwel niet. Dus ik ging als vierjarige zelf naar school en weer naar huis. Het was niet heel ver, ik schat zo'n 250 meter.
Van toiletten kan ik mij helemaal niets herinneren.
Er waren geen schoolreisjes en op 5 december kwam sinterklaas niet langs en van cadeautjes voor alle kinderen was al helemaal geen sprake.

Lagere school
De eerste 2,5 jaar zat ik op school in Leeuwarden. Mijn moeder had als kind dezelfde school bezocht. Op internet heb ik gevonden dat de school gebouwd was in 1920, mijn moeder was geboren in 1923. De lagere school was wat nu groep 3 t/m groep 8 is. Ook naar de lagere school werd ik nooit door ouders of grootouders gehaald en gebracht, uitgezonderd de eerste schooldag. Daarna liep ik altijd zelf. Soms met een buurmeisje, maar vaak alleen.
Er waren houten schoolbanken, waar je met 2 kinderen in zat. In die schoolbanken zaten inktpotten en onder het tafelblad was een vak waar je je schriften in bewaarde. En natuurlijk je pen, je vloei en je inktlap. Eerst leerden we schrijven met potlood, daarna met kroontjespen en inkt uit een inktpot die ingebouwd was in de schoolbank. Vloei en inktlap waren essentieel om netjes te schrijven, want soms zat er te veel inkt aan je pen, dat moest dan opgevangen worden door je inktlap. En als je een stukje tekst geschreven had, dan bleef dat een tijdje vochtig. Daarvoor was er je vloei, om het te veel aan inkt weg te halen.
Lezen leerde ik met behulp van het leesplankje met lettertjes in een rood blikken doosje.


Mijn klas had een verveloze houten planken vloer, hoge ramen en geen gordijnen. Ook hier was in ieder lokaal een kachel, nu zonder schermen. Achter in de klas waren deuren naar 2 toiletten.  Daar stonk het vreselijk naar urine. Je mocht niet zo maar naar de wc, daarvoor moest je je vinger opsteken en toestemming vragen aan de juf.
Halverwege de 1e klas kwam ik in een combinatieklas, kinderen uit klas 1, 2 en 3. Dat had er mee te maken dat de klassen zo groot waren dat er een oplossing gevonden moest worden. Er was een extra lokaal, dat was ooit het lokaal geweest voor klas 7, die klas was indertijd voor kinderen die na klas 7 stopten met school. 
De meisjes kregen deels andere lessen dan de jongens. De jongens kregen knutselen en handenarbeid, dat kregen de meisjes niet, die kregen handwerklessen. We leerden er breien: pannenlappen, kruikenzakken, babyjasjes etc. Alles van breikatoen. Ook moest je leren repareren. Daarom werden er in de gebreide pannenlap gaten geknipt en leerde je om die gaten dicht te maken, zodat je met succes gaten in truien en sokken kon stoppen. Natuurlijk leerden we ook borduren: kruissteekjes, je naam borduren op een merklap(je).
Ook op de lagere school geen sinterklaasviering en geen schoolreisjes en ook geen schoolzwemmen.
Wat er wel was: een hele leuke juf, zowel in de tweede helft van de eerste klas als in de derde klas was juf Woudstra-Terpstra mijn juf. Ze was weduwe en daarom werkte ze. Ze kon goed vertellen en schreef zelf kinderboeken, waar ze ons uit voorlas.  Ze had 1 dochter en die woonde in New York en ook daar vertelde ze over. Ze was ons venster op de wereld, "onze" juf was naar Amerika gereisd en ze vertelde over de wolkenkrabbers en de metro daar.
Toen ik op mijn 9e naar een andere plaats verhuisde, bleek dat deze juf het zeker niet slecht gedaan had, ik liep voor op rekenen en lezen en schrijven!
Halverwege tussen school en huis woonden mijn grootouders. Daar ging ik vaak langs als ik uit school kwam en ook op weg naar school. Mijn oma maakte uit lapjes inktlappen voor mij en ik mocht er ook mijn schoen zetten.
Ik kwam in januari 1962 op een nieuwe school omdat we naar een andere woonplaats verhuisden. Het gebouw was tamelijk nieuw. Er was centrale verwarming, er lag linoleum op de vloer en er waren tafeltjes en stoeltjes en geen schoolbanken.
Op die school werden wel schoolreisjes georganiseerd en de klassen kregen vanaf de 2e klas in de zomer zwemles. Ook hier kwam sinterklaas niet langs.
De schooltandarts kwam wel langs, in een soort grote bus, vergelijkbaar met de bussen waar later de SRV mannen in rondreden en waarin het bevolkingsonderzoek borstkanker plaats vond. Die schooltandarts herinner ik mij alleen van de nieuwe school, dus vanaf 1962.

En dan vraag je misschien: kreeg je geen schoolmelk? Nee, schoolmelk heb ik nooit gehad. Ik wist niet eens dat dit bestond! Naar het schijnt was op heel veel scholen wel schoolmelk, maar maar in de zuivelprovincie Friesland niet. Tenminste niet op de scholen waar ik op zat.  Ik ging lang na de oorlog, vanaf augustus 1959 naar de lagere school en misschien was de schoolmelk er in de jaren direct na de oorlog, om alle ondervoede kinderen uit de hongerwinter weer wat te laten aansterken? 

O ja, en wat ik nog vergat: ik nam op mijn verjaardag een trommel met bruine toffees mee, vanillesmaak en een kleine chocoladereep voor de juf of meester. Die toffees vond ik zelf het lekkerst. Iedere klasgenoot kreeg 1 snoepje en ik ging niet naar alle klassen en dus naar alle juffen een meesters. Dat was niet gebruikelijk.

Update om 13:30 uur: Al schrijvend en lezend komt er steeds meer boven. Wat ik mij ook nog herinner, waren de gevechten die regelmatig plaatsvonden tussen de kinderen van openbare scholen en christelijke scholen. Zowel de openbare school waar ik de eerste jaren van de lagere school doorbracht, als de school in later jaren, stonden vrij dicht bij een christelijke school. Regelmatig waren er buiten schooltijd scheldpartijen en erger, waarbij de jongens elkaar te lijf gingen. Natuurlijk waren er ook heftige sneeuwballengevechten in de winter!
Vaak ging het wekenlang goed en dan ineens was het weer mis! Ik kan mij niet herinneren dat er volwassenen waren die de kinderen uit elkaar haalden.
De katholieke scholen waren veel verder weg, tussen de katholieke school en mijn openbare school heb ik nooit confrontaties meegemaakt. Die scholen stonden ook op het terrein van de kerk en hadden misschien meer toezicht.

37 opmerkingen:

  1. Wat een herkenning. Ik herinner me niet meer,wanneer schrijven met een balpen werd toegestaan. Wel dat ik een vulpen kreeg.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ik heb rond mijn 11e jaar een vulpen gekregen. Een knalblauwe Parker, met vulpatronen.

      Verwijderen
  2. Schoolmelk was er nog heel lang. Toen ik zelf voor de klas stond begin jaren 80 was het er ook nog. Met heel veel variatie. Chocolademelk, yoghurtdrank en karnemelk, naast halfvolle en volle melk. Niet meer in flessen, maar in pakjes. Altijd gedoe welk kind wat moest hebben.

    Ik moest ook schoolmelk. Vreselijk. De glazen flessen stonken en je moest het opdrinken. Tegenwoordig krijgen kinderen fruit en water mee. Ik een boterham of fruit of een plak ontbijtkoek en dan die schoolmelk erbij. Op maandagochtend kreeg ik geld mee voor de schoolmelk van die week en voor Spaarzegels van de Postbank. Volgens mij had je zegelboekjes voor dubbeltjes, kwartjes, guldens en Rijksdaalderzegels. Het plakken vond ik leuk. Hoe het systeem verder werkte weet ik niet. Daar was ik te klein voor. Ik leerde mezelf lezen toen ik 4 was met behulp van een leesplankje dat we thuis hadden. Herminez

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Wij hadden midden jaren 60 ook schoolmelk. En met Sinterklaas kreeg je voor 1 x chocolademelk.

      Verwijderen
    2. Ik herinner mij de christelijke kleuterschool als behoorlijk streng. Dit was in 1966. Hoewel mijn ouders niet gelovig waren moest ik naar de christelijke kleuterschool omdat mijn moeder de openbare school te vrijgevochten vond. Je moest 's morgens met je armen over elkaar aan het tafeltje zitten. Vooral de directrice was streng, onze eigen juf, juffrouw Vromans was veel liever. Ik herinner mij dat de directrice in de klas een speld op de grond liet vallen en dat moest hoorbaar zijn anders was het niet stil. In de klas hing een ketting, die moest je om als je naar het toilet moest. Dan konden de andere kinderen zien dat het toilet bezet was. Koninginnedag werd gevierd met verkleed in een optocht lopen, met kerst mocht je met een kaarsje de kerk door.Toen ik later naar de openbare lagere school ging mistte ik de bijbelverhalen en de kerstviering. Daarom ging ik later vanaf de 3de klas naar een facultatief bijbeluurtje op school. Er kwam een oudere man verhalen vertellen uit de bijbel, daarna kreeg je stempels in een schriftje en schreef je vanaf het schoolbord de samenvatting van het verhaal over. In de eerste en tweede klas schreven we met inkt en kroontjespen, vanaf de 3de klas kregen we een balpen. Schoolzwemmen kregen we vanaf de 4de klas op vrijdagmiddag. We gingen dan met een touringcar van Santpoort Zuid naar Ijmuiden om te zwemmen. We waren dan om kwart over 3 weer terug op school en las de meester nog een kwartier voor, dit was voor mij het hoogtepunt van de week. Het schoolgebouw was een houten noodgebouw, neergezet na een brand in de vijftiger jaren. Het heeft heel lang dienstgedaan, pas in de jaren 80/90 is er een stenen school gekomen. Vanaf de derde klas kon je je opgeven als klaarover. Je moest dan 1 x per week samen met een moeder kinderen over de zebra helpen. Ik moest op vrijdagmiddag en mijn hulpmoeder kwam na 1 x niet meer opdagen. Ik durfde niet ook te stoppen en vond het vreselijk. Geen enkele juf of meester zag het en greep in. Onverantwoord. Als dank voor je klaarover werk kreeg je met Sinterklaas een chocoladeletter en een potje fuortabletten.Vlak bij school was het koffiehuisje van ome Piet. Hij had de loterij gewonnen en was een koffietentje vlakbij het station begonnen.Hij verkocht ook allerhande snoep aan de schoolkinderen, trekdrop, zwartwitpoeder, lolly's,toverballen zoethout etc. Vanaf de tweede klas ging ik lopend of met de fiets naar school. De musical aan het einde van het schooljaar vond ik vreselijk, ik kon niet goed zingen en mijn ouders haalden mij altijd eerder van school om op vakantie te gaan. Ik was er dus nooit bij maar moest er wel voor oefenen.


      Verwijderen
    3. Ik zat vanaf 1979 op de kleuterschool in Sneek en later in Leeuwarden, maar schoolmelk heb ik nooit gezien. Ik kreeg altijd een klein tupperware bekertje mee met appelsap voor het 10-uurtje en soms een banaan, waar mijn moeder iets moois op tekende ipv mijn naam erop te zetten. Heel speciaal was dat.
      Later op de middelbare school kon je wel melk, chocolademelk, karnemelk en yoghurtdrink kopen, met bonnen.
      Mijn eigen kinderen zijn in het midden van het land naar school gegaan en daar kon je op de lagere school wel een abonnement op schoolmelk afsluiten. Dat spul werd buiten de koelkast bewaard en er gingen de raarste verhalen over. Mijn kinderen dronken tussen de middag thuis gewoon een glaasje melk of als ze overbleven water of limonade.

      Cath

      Verwijderen
  3. Ik ging vanaf 1964 naar de lagere school in Lekkerkerk. Wij hadden wél schoolmelk.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Schoolmelk is al van voor de oorlog, in 1937 is het bij wet geregeld. Vanuit Rotterdam werd het landelijk uitgerold. In 1998 zijn Friesland, Drenthe en Groningen afgehaakt uit het programma. En inmiddels kunnen niet meer als ouder op elke school een abonnement afsluiten maar worden er nog maar 200 scholen beleverd door Friesland Campina

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Yuk, schoolmelk. Mijn lagere school stond in Bergambacht, ik zat er van 1975 tot 1981. De melk werd na leveren niet gekoeld en lauwe melk vond (en vind) ik niet lekker.
    Wij kregen niets mee naar school, we aten tussen de middag thuis.
    Mijn dochter (geboren in 2003) nam altijd drinken en een koekje mee, voor de pauze.
    Zo zie je hoe dingen veranderen. Ik denk dat wij met flinke trek uit school kwamen. Groet, G

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Schoolmelk hadden we niet en niemand had in de pauze eten of drinken, alleen een meisje met diabetes 1.

      Verwijderen
    2. Ja, dat klopt, niemand had eten en drinken mee voor in de pauze. Je ging in de pauze gewoon buiten spelen en tussen de middag naar huis voor een warme hap. Dus ik liep 2x daags de route van school naar huis en weer terug, behalve op de woensdagmiddag.

      Verwijderen
    3. Klopt, de school ging om 12 uur uit en begon weer om half 2 tot half 4. Mijn vader kwam ook tussen de middag even thuis van kantoor om te eten en ging daarna op de fiets weer terug naar het werk. Om 1 uur moest van mijn vader altijd de radio aan om naar de land en tuinbouwberichten te luisteren.

      Verwijderen
  6. In de vroege jaren 70 zat ik op de lagere school. De 1ste t/m de 3de klas een juf, en vanaf de 4de klas een meester. De hoofdmeester was de leraar van de 5de of de 6de klas. De meester verhuisde met je mee als je over ging in de bovenbouw. Juf in de 1ste jaren ging ook mee over met de klas. Onze school was een houten school waarvan er na WO II veel in Nederland van gebouwd zijn. Mijn moeder kocht elke week bij de melkboer een melkkaart (volgens mij kostte deze toen fl1,50), deze kaart moest dan op school ingeleverd worden. De 1ste jaren melk in een flesje, en later kwam de melk in pakjes. Het krat stond op het aanrecht van het keukenblok achter in de klas. Elk klaslokaal had zo'n keukenblok. Tussen elke 2 klaslokalen zat een halletje met kapstokken en de wc's, je kon daardoor alleen binnendoor via de klaslokalen door de school lopen. De school was L-vormig rondom een schoolplein, en achter de school waren de schooltuintjes. Groetjes Gabrielle

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Wat mooi om te lezen hoe het toen ging! Zelf ben ik weliswaar ook nog op de echte kleuterschool geweest, maar dat was in de jaren zeventig : )

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Mijn hele schooltijd heb ik op Montessori scholen gezeten, dat was maar gedeeltelijk klassikaal, er waren ook uren die je zelf kon invullen door naar een klas te gaan waar de diverse lessen werden gegeven, rapporten en huiswerk hadden we ook nauwelijks. Details over de inrichting kan ik me eigenlijk niet herinneren. Wel dat er echt een zwarte piet op het dak vd kleuterschool stond.
    En het trauma van de schoolmelk is heel lang blijven hangen, de lucht vind ik nog steeds vreselijk. Er zaten doppen van zilverpapier op de flesjes en die werden ook bewaard om verkocht te worden voor de arme kindertjes in Afrika.
    Flesjes en doppen werden bewaard in hok bij de ingang dus dat rook je altijd bij in en uitgaan vd school

    BeantwoordenVerwijderen
  9. In die tijd had je oude leerlingen en jonge leerlingen, want iedereen begon pas met ingang van het nieuwe schooljaar en niet na de verjaardag. En als een jonge leerling dan een jaartje over moest doen was dat ook helemaal niet vreemd of raar.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. 1 oktober was de peildatum. Als je voor 1 oktober jarig was, dan was je een vroege leerling en als je na 1 oktober jarig was, dan was je een late leerling. Zo kon het gebeuren dat je al bijna 7 jaar was, voordat je naar de lagere school mocht, want bijvoorbeeld jarig op 4 oktober.
      De term oude leerling en jonge leerlingen ken ik niet.
      Je mocht wel vanaf je 4e verjaardag naar de kleuterschool, maar tijdens de kleuterperiode was je in mijn tijd nog niet leerplichtig, dus mocht je ook thuisblijven.

      Verwijderen
    2. Nu ben je ook pas leerplichtig van af de eerste dag volgend op je 5e verjaardag en dan ook nog niet volledig want tot hun 6e mag een kind 5 uur per week thuis blijven.
      Vanaf je 4e mag je naar school maar als je dat doet moet je je wel houden aan de schoolregels.

      Verwijderen
    3. Mijn moeder had dat inderdaad Aaf. Ze is van november. In haar dorp was geen kleuterschool, dus ze ging pas voor het eerst naar school toen ze al bijna 7 was! Dat was eind jaren '50.

      Verwijderen
  10. Wat een leuk onderwerp, dit ! Ik ben een paar jaartjes jonger dan jij, Aaf . En ik zat op een katholieke kleuter- en lagere school met soms nog nonnen voor de klas. Een meisjesschool ! Ik denk dat ik alleen de eerste schooldag door mijn moeder gebracht ben en daarna ging ik met een oudere buurjongen (die uiteraard op de jongensschool zat !) mee. Er waren nog 3 jongere kinderen thuis, dus niet handig om die allemaal mee te nemen om mij weg te brengen. Het zal in de 1e klas geweest zijn dat ik alleen naar school moest, waarschijnlijk samen met mijn jongere zusje dat op de kleuterschool zat in het gebouw ernaast. Het was bijna 1 km lopen en we moesten een weg oversteken die vooral op marktdagen heel druk was. Ik heb meerdere malen in de hoek moeten staan omdat ik te laat kwam.
    Ik zat in de 1e klas met 52 kinderen (3 in een bankje) en je kan je voorstellen dat dat voor een juf niet makkelijk was. Ze heeft me weleens geslagen omdat ik ongeduldig werd in de rij omdat ik mijn breiwerkje (een poppensjaaltje) moest laten controleren. Breien had ik thuis al geleerd en om dan om de 10 toeren in zo’n lange rij te moeten staan !
    Ons leesplankje begon met maan roos vis, een katholieke leermethode.
    Er was een rijtje toiletten op de gang met stukken krantenpapier als toiletpapier.
    In de kleuterklas stond een grote kleitafel waar we nooit gebruik van hebben gemaakt !
    In de pauzes gingen we later bokspringen, ballen of elastieken.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Moet juf nú eens doen..een schoolkind slaan…..

      Verwijderen
    2. Wij hadden ook de maan-roos-vis methode, en dat was echt een flink protestantse school! Ergens begin jaren '70, moet dat geweest zijn.

      Verwijderen
    3. Toen was het nog boom, roos, vis.

      Verwijderen
  11. 1 Jaar kleuterschool en van 1956 tot 1962 naar de lagere school. Voor we, de meeste katholieke kinderen in ons dorp, naar school gingen moesten we naar de schoolmis. Iedere ochtend om 8 uur zaten we in de kerk. In de winter ijskoud want de kerk werd niet warm gestookt voor de schoolkinderen.
    Om 9 uur zaten we in het klaslokaal, begonnen met gebed. Voor en na het speelkwartier en voor en na de middagpauze werd er ook gebeden.
    Lezen, rekenen en schrijven had ik al van mijn oudere zussen geleerd dus moest ik minder ‘vlotte’ leerlingen helpen. In een klas van 50 kinderen was er weinig aandacht voor het individuele kind. Schoolmelk was gruwelijk! Ook wij spaarden de doppen van de flesjes op voor de zielige negertjes in Afrika.
    In de tweede klas kregen de meisjes handwerken (na veel gedoe leerde mijn vader mij breien) , de jongens mochten voetballen. Gymlokaal was er niet en schoolzwemmen bestond ook niet.
    In de eerste klas deed ieder kind voor het eerst de communie, paar dagen voor die tijd moest je biechten (!) In de vijfde klas werden we ‘gevormd’ door de bisschop van Groningen en in de 6E klas moesten we de doopbeloften (bij onze doop door de meter en peter gedaan) plechtig hernieuwen. Het enige leuke aan deze tradities waren de kadootjes en de nieuwe kleren die je kreeg.
    We zijn 1 keer op schoolreis geweest, ik zat toen in de 5E klas. Met de bus naar Schiphol en Amsterdam. Heel vroeg op pad en het was een prachtige dag.
    Dat was ook de eerste keer dat ik buiten de gemeente grens kwam.
    Thea

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ik heb van mijn man nog een ontbijtbordje en kop en schotel met bloemetjes en gouden rand met ter herinnering aan de H. Communie er op. Hij moest ook voor schooltijd nuchter naar de RK kerk en zat op een jongensschool die naast de kerk gelegen was. De meisjesschool stond een eindje verder op. Ook de ULO was katholiek en er werd les gegeven door paters.

      Verwijderen
  12. Oh ja! Gevechten tussen de "openbaren", de heidenen, en de "christelijken'! Doodeng soms, maar het bracht wel leven in de brouwerij!

    BeantwoordenVerwijderen
  13. Ik zat ook in Leeuwarden op school (achter de Hoven), op de christelijke en met de "openbaren" ging je niet om, ook in de wijk speelden we apart. , maar vechtpartijen kan ik mij niet herinneren. Je liep ze gewoon straal voorbij.
    Op de kleuterschool kregen wij geen schoolmelk maar een halve ligakoek.
    Op de lagere school gaf mijn moeder mij een koekje in een filterzakje mee voor de pauze. De klas had wel 41 leerlingen.
    Vanaf de 1e klas kregen we zwemles (gratis) waar we met de bus naar het
    zwembad op het Catsplein werden gebracht. Hier ging het spartaans aan toe . Sprong je er niet snel genoeg in dan kreeg je een duw en als als je bijna verdronk deden ze een haak om je hoofd. Na de douche stonden we met de neus tegen de muur en vonden ze je hakken niet schoon genoeg dan werd je terug gestuurd naar de douches. Het water was erg koud. Je vond dit gewoon en klagen was er niet bij. Ouders hadden ook hier niks geen invloed op. Sowieso nooit geen klagende ouders bij de leerkrachten, dezen kregen alle respect. Kinderen hoefden daar niet over te klagen thuis want dan kregen ze thuis geen gehoor. Toch heb ik daardoor maar mooi 4 zwemdiploma's kunnen halen.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Achter de Hoven is vlakbij de Huizumerlaan, waar mijn school stond! Mijn broer woonde vanaf 1976 jaren lang in de Vegelinbuurt, in een piepklein huisje dat later afgebroken is.

      Verwijderen
    2. Het gebouw van de openbare school bij de Huizumerlaan kan ik me ook nog wel herinneren, een tante van mij woonde er vlakbij. Misschien heb je wel bij familie van mij op school gezeten. Zij woonden vlakbij het tuincentrum.
      Ik woonde in de Spoorstraat, vlakbij de Vegelinbuurt en de van Sytzama straten.

      Verwijderen
    3. Mijn ouders woonden in 1952, toen mijn moeder zwanger was van mij, tegenover de Spoorstraat, in de Willem Lodewijkstraat. Beide straten zijn met uitzicht op het spoor naar Groningen.

      Verwijderen
  14. Wat een leuk verhaal Aaf. Ik ben geboren eind jaren 70 en bij ons op de lagere school begin jaren 80 was er wel (ook nog) schoolmelk. De 5de klas was verantwoordelijk voor het rondbrengen van de kratjes in de klassen, dus eens in de zoveel tijd mocht je dan met een klasgenoot de klas uit om dit te doen vanuit de koffiekamer van de meesters en juffen. Waarbij we het natuurlijk nooit konden laten om even in de kastjes te gluren of er nog koekjes of snoepjes lagen of, als dat er niet was, suikerklontjes. Ik had zelf geen schoolmelk, omdat mijn ouders dat onzin vonden. Thuis begon ik de dag altijd met een boterham met een glas melk en tussen de middag vaak ook nog, dus schoolmelk was overbodig. Bij ons was schrijven met een vulpen ook nog verplicht, waarbij we niet zelf een inktlap hadden, maar op het bureau van de juf of meester lag er nog wel 1. En als we het zitten dan een beetje zat waren, dan moest ineens iedereen even z'n pen schoonvegen aan de inktlap. In de zesde klas zaten we aan het eind van de gang naast de ruimte waar het stencilapparaat stond, die vaak stond te draaien om schoolkranten, brieven of andere dingen te reproduceren. Dat ding maakte een ongelofelijk lawaai en vooral 's zomers, als het erg warm was, en alle ramen en deuren openstonden, dan had je daar wel last van. Maar ja, je moest wat, want airco's of klimaatbeheersing was er niet.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Goh, wat een verschil. Ik ben van begin jaren 70 en heb nooit met een vulpen geschreven. Op een protestantse school in Sneek en schoolmelk was er niet. Wel schoolzwemmen, we gingen met een bus naar het zwembad en vanaf april in het buitenbad, brr. De kleuterschool zat tegenover de lagere school in de straat waar wij woonden. Ik kon al lezen en schrijven op de kleuterschool, tegelijk met mijn oudere zus geleerd, maar dat werd niet gewaardeerd. Differentiatie kenden ze niet, alle leerlingen dezelfde les. Ik heb me gruwelijk verveeld en de handwerkles was al helemaal afschuwelijk. De jongens mochten leuke dingen doen. Als 8 jarige moest ik groot tafelkleed borduren, ik schijn boos tegen de juf te hebben gezegd dat als ik later een geborduurd tafelkleed wilde, ik er wel eentje zou kopen 😂
      Olga

      Verwijderen
  15. De eerste 7 jaar leiden mijn ouders een soort van zwervend leven door woninggebrek, hierdoor heb ik heel wat lagere scholen gezien en de ene school is de andere niet.
    De herinneringen vervagen, maar de laatste 2 scholen liggen nog goed in het geheugen.
    De een na laatste heeft een traumatische herinnering voor een kind.
    Ik zat in de 4-de klas en de mannelijke leerkracht was extreem streng, zo mocht je huiswerkschrift geen ezelsoren, geen vetvlekken of andere vlekken en er moest uiterst keurig in geschreven worden.
    Een meisje in de klas was een paar dagen ziek geweest en vroeg of ze mijn schrift even mocht lenen om bij te werken. Ik ben best aardig en begreep, dat ze graag alles wilde bij werken, maar drukte haar op het hart: wees er alsjeblieft netjes op!!!
    De volgende ochtend kwam ze naar me toe met heel veel excuses, want er zat een grote en duidelijk vette vinger op.
    Potverdorie, wat nu en dacht verstandig te zijn door de leerkracht, die pleindienst alvast in te lichten, dat ik mijn schrift aan iemand had uitgeleend en er daardoor een vetvlek op de kaft zat, zonder de naam te noemen, ze had het immers niet expres gedaan.
    Dat heb ik geweten, kreeg gelijk op mijn donder en schandalig om een ander de schuld te geven!
    Het voorspelde niet veel goeds, maar het was nog veel erger....
    De les begon, schriften werden opgehaald en meteen viste de man mijn schrift er tussenuit en liet dit aan de klas zien met de woorden: Zien jullie dit en scheurde mijn schrift zo doormidden!
    Dat het maar duidelijk was, dat dergelijke slordigheden niet getolereerd werden!
    De klas hield adem in en bij mij gingen de tranen vloeien en die dag ook niet gestopt met huilen.
    Mijn vader was tussen de middag thuis, zag mijn tranen en hoorde mijn verhaal, waarna ik thuis moest blijven en hij naar school ging.
    Wat er besproken is, weet ik niet, maar de volgende dag ging ik naar een nieuwe school, waar ik een bijzonder mooie tijd heb gehad, waar ik nog steeds met warmte aan terugdenk.

    Mijn vader had ook een keer het lumineuze idee om naar België te verhuizen, omdat de woning te klein werd voor 4 kinderen, het was een gok, want zouden we wel een verblijfsvergunning krijgen, nou ja, niet dus....
    Daardoor moest ik wel naar een Belgische school, een nonnenschool, wat een cultuurshock gaf, zo anders dan het vrije leven in de Randstad.
    Allereerst het uniform: witte bloes, blauwe rok, bruine schoenen en een zwart schort over de kleding, zwart, hoe verzinnen ze het voor jonge meiden.
    Ouderwetse lessenaars met klepkastjes en kreeg je een beurt in de klas moest je naast je bank gaan staan en antwoord geven.
    Dat laatste was een soort van automatisme geworden, toen ik later weer in Nederland op school ging, dus vergiste ik me in het begin nog wel eens.
    Franse les was dus in het Frans, terwijl ik niet veel verder was gekomen dan Papa fume la pipe....
    Met de lerares Nederlands was er een soort van strijd tussen ons, ze leek het heel irritant te vinden, dat ik hoge cijfers haalde en toen mijn schrift een keer vol was en een nieuw schrift uit de lessenaar wilde pakken, werd dat me verboden en kon ik het dictee niet maken.
    Een zwaktepunt dus, zo kinderachtig om me dan eindelijk een 0 te kunnen geven.
    Hoewel ik er wel vriendinnen maakte, die ook in het poëziealbum staan, was ik toch wel blij om weer naar Nederland te gaan .

    Het allereerste schooljaar na de lagere school was op het lyceum en ik denk daar aan terug als het allerleukste schooljaar, echt heel veel gelachen met 3 jongens en nog een ander meisje.
    We zijn dan ook met z'n vijven blijven zitten, maar dat schooljaar zal altijd als een leuk jaar in de herinnering blijven.

    Herinneringen borrelen weer naar boven, leuk deze terugblikken op jongere jaren!

    BeantwoordenVerwijderen
  16. Wat een goede liefdevolle vader had jij!

    BeantwoordenVerwijderen
  17. Leuk en interessant weer om dit te lezen, bij mij komen ook de herinneringen boven, ik ga ze ook opschrijven. Leuk ook dat zoveel lezers reageren met hun jeugdverhalen!

    BeantwoordenVerwijderen
  18. Mijn (dag)schoolcarrière beslaat de jaren '50 tot 1964. Ben nooit naar een kleuterschool geweest, maar kwam een paar weken na mijn 7e verjaardag in klas 1 van de lagere school terecht. Dat ik pas op mijn 7e naar school mocht was het gevolg van een nogal vreemde regel dat je op 1 april 6 jaar moest zijn om op 1 mei naar school te kunnen. Ik ben half april jarig.
    In mijn geboorteplaats was er geen school en iedere morgen fietsten de schoolkinderen van zowel de openbare als de christelijke school naar het 'hoofddorp' om hun school te bezoeken. Beide scholen begonnen om 9 uur, maar de christelijke school ging om kwart over drie uit en de openbare school om half vier. En hoewel er wel enige animositeit bestond tussen beide scholen, wachtten we elkaar altijd op om ook weer gezamenlijk naar huis te fietsen.
    Het "aap-noot-mies-leesplankje" heb ik nooit gehad; het lezen heb ik letterlijk uit een boek geleerd. Hoewel ik bijna 80 ben, kan ik nog steeds de eerste bladzijde van het leesboekje voor de geest halen. Het bevatte maar 5 woorden; "An, Moe. An en Moe" en had al iets weg van wat mijn kinderen een kleine 30 jaar later kregen; iets met boom en , roos. Het schrijven is vanaf dag 1 dat we met pen en inkt mochten (moesten) schrijven een ramp geweest die mijn hele lagereschooltijd geduurd heeft. Het rechtopstaande koordschrift heb ik nooit onder de knie gekregen. Had dus altijd een onvoldoende voor dat vak op al mijn rapporten en het vak 'zingen' was altijd een vaste zes. De overige cijfers waren altijd goed, dus mijn ouders mopperden er nooit over.
    Schoolmelk heb ik nooit gehad. Het kwam me ook voor dat geen kind het gedronken zou hebben; niet omdat ze geen melk lustten, maar vooral omdat ze als boerenkinderen alleen maar 'echte' melk dronken en niet van die afgeroomde flessenmelk. Flessenmelk werd echt gezien als iets minderwaardigs.
    Een grote frustratie van mijn een jaar jongere zus was wel dat vanaf klas twee of drie de meisjes 'nuttige handwerken' kregen en de jongens mochten dan buiten sporten. Als er iets onrechtvaardig was in haar ogen was het dat wel.
    Wat veel indruk op mij gemaakt heeft was toen er in 1951 opeens een bus voor de school stopte waaruit een 40-tal bruine jongens en meisjes kwamen die onderling ook nog ens een taaltje praatten waar niemand van ons ook maar een woord van verstond. De leerkrachten wisten er waarschijnlijk wel van (hoop ik), maar de leerlingen waren er niet op voorbereid. Het heeft dan ook bijna dat hele jaar geduurd eer we aan elkaar gewend waren en er niet meer dagelijks territorium- of taal gerelateerde gevechten waren, want net zo goed als wij hun Maleis niet verstonden, verstonden zij ons Drents ook niet, wat regelmatig tot de nodige misverstanden leidde, die uiteraard niet verbaal uitgevochten konden worden.
    En dan heb ik het nog niet over de grote klassen gehad, het klassikaal de tafels of de jaartallen opdreunen, de meesters en juffen, de oorvijgen die je op onverwachte momenten krijgen kon, .....

    BeantwoordenVerwijderen
  19. Wat een leuk stuk. Zo herkenbaar. Met plezier gelezen, ook de reacties.

    BeantwoordenVerwijderen

Reageren is leuk, graag zelfs, maar onzinnige, onaardige of kwetsende reacties naar mij of anderen en ook reacties met nep-informatie worden niet geplaatst.

Over verwijderde reacties ga ik niet in discussie.