maandag 13 november 2023

Armoede in mijn jeugd

Ik ben van 1952 en in mijn jeugd hadden we weinig te besteden.  Ik ervoer het totaal niet als armoede, maar als je het vergelijkt met nu, was het misschien toch wel wat armoedig, hoewel ik sober leven eigenlijk een betere benaming vind voor hoe we toen leefden.

Ik ging op de basisschool nooit naar kinderfeestjes en ook voor mij werd geen feest georganiseerd. Wat ik me daarvan herinner, is dat het toen helemaal niet gebruikelijk was. Of de feestjes van klasgenoten gingen volledig langs mij heen?
Op vakantie gingen we naar mijn oom en tante in Appelscha, die hadden een aantal zeer eenvoudige zomerhuisjes zonder sanitair op hun erf, waar we in verbleven. We gingen er in de bus naar toe, en later op de fiets en een kist met bagage werd verzonden met Van Gent en Loos.
Nieuwe kleding kreeg ik zelden. Meestal was het kleding die vermaakt was uit oude kleding van volwassenen. Of van een goedkope lap stof op de markt. Mijn moeder maakte haar eigen kleding ook zelf en mijn broer droeg ook zelfgemaakt, vaak vermaakte afdankertjes.
Ik had 1 paar schoenen en verder niet. Geen laarzen, geen sandalen of wat dan ook. Gymnastiek was op blote voeten.
Er was geen oven, blender of mixer, geen koelkast, geen vriezer, geen vaatwasser, geen wasmachine, geen droger en geen centrifuge. Gewassen werd er op de hand en verder was er een hand aangedreven wringer om de was te "centrifugeren".
In plaats van een koelkast was er een kleine kelder, waarin we etenswaar bewaarden.
In huis waren in de voorkamer en in de achterkamer kolenkachels, niet in de slaapkamers en ook niet in de keuken. We leefden (en stookten) meestentijds in de achterkamer. Op mijn slaapkamer stonden in de winter als het vroor de ijsbloemen op de ramen. Let wel: op de binnenkant zat ijs!
We hadden ook geen badkamer, alleen in de kamer van mijn ouders bevond zich een wastafel met koud stromend water. We wasten ons in een zinken teil. Een wc ontbrak, we gebruikten een tonnetje achter de bijkeuken.
We hadden geen tv, geen platenspeler, wel een radio. Geen telefoon, geen brommer of scooter, geen auto, wel tweedehands fietsen voor mijn broertje en mij.
We gingen nooit uit eten, haalden geen maaltijden af, ook geen friet, altijd aten we eigen gekookte aardappels, groenten en een klein beetje vlees.
Van luxe broodjes als saucijzenbroodjes, croissants of pistolets had ik werkelijk nog nooit gehoord, laat staan geproefd. Ik kende alleen wit en bruin brood en soms aten we daar wentelteefjes van als toppunt van heerlijkheid.

Was het armoedig? Ik denk dat de meeste mensen zo leefden en dat het gewoon was.

43 opmerkingen:

  1. Hoi Aaf,

    Ik ben iets jonger dan jij, en we leefden denk ik iets luxer, maar ook ik herinner mij de opgelapte schoenen en vermaakte kleding.De ijsbloemen op de ramen waren ook normaal.Maar veel van de dingen die je noemt bestonden volgens mij nog niet,een mixer,een blender,een droger of vaatwasmachine die hadden ook de rijke mensen nog niet hoor.
    En pistoletjes en croissantjes waren er denk ik ook nog niet in Nederland,de fricandelbroodjes moesten ook nog uitgevonden.
    Dat gemis was dus geen armoede.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Soberheid was de norm voor het overgrote deel van de bevolking. Als ik deze herinneringen lees, herken ik heel veel van mezelf en mijn omgeving. Maar: je ouders hadden een wastafel op hun slaapkamer! En jullie gingen op vakantie! Dat vind ik dan nogal wat.
    Armoede, dat is als broers en zussen om de beurt naar school moesten omdat er geen geld voor klompen voor allemaal was. In de jaren dertig kwam dit voor. Of, zoals een familielid me vertelde: een ramp als een kind sterft maar een grotere ramp als het kalf sterft. Want dan volgen er meer kinderen. Niet voor te stellen, toch nog maar twee generaties geleden.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Heel herkenbaar. Wij hadden wel iets meer te besteden. Maar toch die "boterham met tevredenheid"(alleen margarine).Ik herinner me nog,hoe blij mijn moeder was met de eerste koelkast.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Van verjaardagsfeestjes kan ik me als kind van 1950 ook niks herinneren, wel traktaties voor de klas en met een schaaltje chocolade de andere klassen rond voor de juffen, maar weet niet of dat de hele kleuter en basisschool zo was.
    We woonden naast oma en opa en de grotere wasstukken zoals lakens werden opgehaald en schoon teruggebracht, dat gebeurde gezamenlijk.

    BeantwoordenVerwijderen
  5. En de kapjes eet je ook op. Dat is ook brood. Ik kon in de jaren tachtig mensen die ze niet hoefden lekker opfokken door te zeggen dat ik zo wel kon zien dat ze in een hogere klasse opgegroeid waren. Vreselijk vond ,en vind ik nog ,de air waarmee ze van alles lieten staan. Nooit het laatste willen opeten . Rare norm om tentoon te stellen dat er zo veel genoeg is. dat er van alles weg gegooid kan worden . Het was echt zo dat je aan de manier van met eten omgaan kon zien in wat voor klasse ze opgevoed waren . Waren ze echt beledigd . Ik ben een zelfbewust individu en maak mijn eigen keuzes . Hahaha .

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Natuurlijk eet je de kapjes op! Mijn ouders en grootouders hadden net de oorlog overleefd. Er ging totaal geen voeding verloren!

      Verwijderen
    2. In de jaren 60 werkte ik in het Dijkzigtziekenhuis , nu EMC. In de koffiepauze kwam er uit de keuken een trommel met kapjes. Dat ging in een warmhoudkastje. Op tafel boter en suiker, samen met de kop kofffie was dat kapje net een gebakje. Lidy

      Verwijderen
    3. Heel herkenbaar. Ik ben een kind van eind jaren 70, maar bij ons was het ook de normaalste zaak om alles op te eten en te drinken. At je je bord niet leeg, dan bleef je net zo lang zitten tot het wel leeg was. Tegenwoordig zie ik zoveel mensen die in een eetzaak of restaurant eten laten liggen of een slok drinken in hun glas laten zitten. Soms hoor ik dan als excuus dat het niet netjes zou zijn om alles op te eten of te drinken, want dat is een belediging voor de kok dat hij te weinig heeft gemaakt. Wat een onzin zeg, het is zoals je aangeeft een rare norm om tentoon te stellen en is illustratief voor de huidige consumptie- en weggooimaatschappij. Wij gaan niet vaak uit eten, maar als we het doen gaat alles op. Soms heb je zelfs van die serveersters die dan durven zeggen: "zo, alles op? hadden jullie honger?" Van dat soort opmerkingen word ik altijd een beetje kribbig en reageer dan meestal met: "Daar is het toch voor, om op te eten......"

      Verwijderen
  6. Voor de meeste mensen was het gewoon om zo te leven - ik denk dat dat het grote verschil is met nu - Iedereen had niet zoveel te besteden, dus dat was "normaal". Ik herinner me nog dat wij telefoon kregen (en hoe eng dat was, als die ineens overging), ik herinner me het buitentoilet bij mijn grootouders (zij kregen voor hun 50-jarig huwelijk, geloof ik, een binnentoilet), ik herinner me hoe je bij AH een koelkast bij elkaar kon sparen.... NIet iets wat je dus "zomaar" kocht... In mijn vorige huis, tot 10 jaar geleden, nog geen CV, dus ook alleen de huiskamer verwarmen, dus ook ijsbloemen op de ramen (Ik begrijp nog steeds niet dat mensen dat "vrijwillig" nabootsen rondom kerst....). Ik denk dat de situatie ergens in mijn jeugd, in de jaren '70, begon te veranderen. Toen werd armoede iets om je voor te schamen, werd soberheid minder "normaal", en werd ik uitgelachen om mijn verstelde, te korte kleding...

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Hoe herkenbaar!
    Zo zie je maar hoe luxe het tegenwoordig is.
    Al vindt bijna iedereen dat nu heel normaal.

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Geboren in 1950, een vader die drie jaar moest ‘kuren’ in een draaibaar tenthuisje. Vierde kind, na mij kwamen er nog 6 kinderen.
    Ijsbloemen op het raam, geen badkamer, pas in 1959 een wasbak met koud water op de meisjesslaapkamer. Alleen de woonkeuken werd verwarmd.
    Groente, fruit en aardappelen uit eigen tuin. We gingen niet met vakantie.
    Radio, veel boeken, allemaal lid van de bibliotheek, gezelschapspellen, daagse en zondagse kleren en schoenen, trakteren op toffees, op mijn verjaardag mocht ik kiezen wat er op tafel kwam. Jongens op voetbal of padvinderij, meisjes op turnen of bij kabouters/gidsen. Onze schoenen werden hersteld door mijn vader, onze kleren door mijn moeder. Iedere schooldag naar de schoolmis, iedere zondag naar de hoogmis en het lof. We zwommen in een ‘boerenwijk’ , we schaatsten op de ijsbaan of op de vaart. Een keer in het jaar kermis in het dorp, we kregen, net als de meeste kinderen, een gulden mee om te ‘verbrassen’,
    Jongens hielpen in de tuin, met herstel van de fietsen en de meisjes hielpen mee in het huishouden. Ik poetste de schoenen van iedereen.
    We waren niet rijker en ook niet armer dan de andere mensen op het dorp.
    Er was een meisje in mijn klas waar ik jaloers op was: zij had geen broers en zussen!
    Thea

    BeantwoordenVerwijderen
  9. heel normaal.ik ben van 53.maar mijn vader had een grote moestuin.moeder weckte alles in ,jam maken. we haalde we af en toe bij de boerderij een kip.kleding zelf maken of geruild van familie.schoenen te klein neus open gesneden .ik heb een zorgelooze jeugd gehad maar mijn ouders hebben daar keihard voor moeten werken.

    BeantwoordenVerwijderen
  10. De eerste stofzuiger was mijn moeder ook blij mee voorheen veegde ze de kokosmatten juist ja DIE matten,mijn jongere broertje ging kruipen en had gewoon eelt op zijn knieën.
    De tv kwam er toen ik 5 was we konden Duitsland ontvangen en keken alles zelfs het journaal wel handig dat wij daardoor Duits verstaan en spreken.
    De ijsbloemen herinner ik me ook en elke ochtend de ijskoude kamer als de kachel nog niet aan was.
    Later op de dag stond een rekje om de kachel met was,de was ook zo’n crime,eerst op zondagavond de ketel op het vuur en de hele maandag met zo’n apparaat met bovenop een wringer aan de gang.
    Als je te klein was voor een fiets werden er houten blokken op de trappers gemaakt zodat je er bij kon.
    Mijn fiets was een doortrapfiets die bestonden echt,er zat geen rem op.
    En het gebeurde echt als schoenen te klein werden werd de neus eruit geknipt.
    Tegenwoordig leef ik in weelde vergeleken bij toen als het om gemak gaat.
    Sterre

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ach ja, dat houten wasrekje om de kachel heen, waarop dan de was moest drogen.... Onze hond lag altijd vlak voor de kachel, achter dat wasrek - en ik lag met mijn hoofd op de hond te lezen....

      Verwijderen
    2. Ja, het wasrek om de was te drogen! In de zomer gebruikten wij het als frame voor het bouwen van een "hut" in de tuin.

      Verwijderen
    3. Mijn oma had een houten wasrek in de woonkamer die een spin werd genoemd. Er zat een touw aan en werd naar het plafond gehesen, warme lucht stijgt immers op.

      Verwijderen
  11. Ik geniet altijd van je blogs over vroeger. Ik ben van 1965, uit een arbeidersgezin. Ik kan me mijn vader herinneren, die in het weekend cake of tulband maakte, met een mixer! Die mixer doet het nu nog! Verder de kolenkelder, en eens per jaar werden daar aardappels in gestort (zal wel een ander deel zijn hopelijk…). Nooit op vakanie, geen auto, geen telefoon. Wel een toilet binnen en een douche boven, maar daar mochten we maar af en toe onder. Kleren altijd afdankers, pas op de middelbare school nieuwe kleren, uit de uitverkoop natuurlijk.

    BeantwoordenVerwijderen
  12. Ik ben 31, en wij waren niet rijk en niet arm. Ik heb het beter dan mijn ouders en ik heb een zoon van 1,5. Ik vind het zelf al jammer dat voor hem dingen heel gewoon zullen zijn die voor mij bijzonder waren. Alles is de hele tijd overal beschikbaar, niets lijkt meer echt speciaal. Vakanties, kleding, horeca, weg met de auto, speelgoed, et cetera.

    BeantwoordenVerwijderen
  13. Ik ben een generatie jonger dan jij, geboren in 1962, maar herken toch veel van wat je schrijft. Wij hadden een kolenkachel in de woonkamer en een klein kacheltje in de keuken. Er lag Jabo op de vloer in de woonkamer en zeil in alle andere kamers. Met een zwabber werden deze kamers stofvrij gehouden.Mijn moeder had een wasmachine waar je zelf warm water in moest gooien en water lozen ging met een slang de tuin in. Daarnaast was er een losse centrifuge. Wij hadden een grote douchebak op de overloop, geen badkamer of wasbak boven. Opfrissen deed je bij de kraan in de keuken.Mijn moeder maakte onze kleding zelf van lapjes gekocht op de markt of vermaakt van grotere kleding. Ik had wel verjaardagspartijtjes. Dan kwamen mijn oma's en deden we spellletjes als koekhappen, touwtje springen, geblindoekt dingen proeven etc. We hadden geen auto, alleen fietsen. Telefoon hadden we niet, als er dringend gebeld moest worden gingen we naar een buurvrouw 2 huizen verderop. Zij had een bakeliet telefoon in de gang, onder de trap. Schoenen werden op de groei gekocht. Bij beide oma's was de wc buiten en was er een buitenkast i.p.v. een koelkast. Ook kookten zij nog op een petroleumstelletje. Op school werd geschreven met inkt en een kroontjespen. Aan het einde van de 3de klas lagere school kregen wij voor het eerst een balpen. Toen wij later op vakantie gingen (een week in een gehuurd huisje in Nederland) werd er een Volkswagenbusje gehuurd om de kinderen en de zus van mijn oma die ook mee ging te kunnen vervoeren. Wij aten altijd oud brood van de buren. Onze naaste buurvrouw gooide het brood na 1 dag weg want oud. Zij legde het dan voor ons op de heg en wij aten er met smaak van, ook de kapjes. Deze sobere levensstijl past mij nog altijd goed. Door de energiecrisis zijn we weer meer teruggegaan naar vroeger d.w.z. niet elke dag douchen maar 2x per week, cv op 18 graden etc. Ook komt mijn kleding voor 90% bij de Kringloop vandaan. Helemaal prima.

    BeantwoordenVerwijderen
  14. Mijn ouders zijn van 1941 en 1944, in hun jeugd hadden ze een toilet binnen, ook een oven was in bijna elk huishouden in hun dorp / polder aanwezig. Dat was onderdeel van het kooktoestel dat aanwezig was.
    Verjaardagsfeestjes waren er wel, maar klein, gewoon bij iemand thuis, plakje cake, spelletjes doen en dan weer naar huis.
    Er waren weinig mensen met een eigen auto, brommers waren er ook nauwelijks in hun jeugd. Mijn ouders hebben pas een auto gekocht toen ze met mijn sibling bijna wekelijks, soms dagelijks naar het ziekenhuis in de stad moesten.

    Verwarming idd ook alleen beneden, in de woonkamer en de keuken. Dit was tot lang kolen, maar al snel gingen veel inwoners over op gas.
    Omdat de hygiëne toen al belangrijk werd gevonden hadden alle huizen die in de polder gebouwd werden een badkamer, niet zo luxe als die nu zijn natuurlijk, meestal met een lavet waar ook de was gedaan kon worden.

    BeantwoordenVerwijderen
  15. Deels herkenbaar: hier ook vooral afdragertjes of handgemaakte kleding, alleen verwarming in de woonkamer en met een kolenkachel, en geen badkamer. Verjaardagsfeestjes alleen in het gezin zelf, heel af en toe een daguitstap met het gezin of een vakantie met tent.

    BeantwoordenVerwijderen
  16. Mensen vonden soms dat ik me zo maf aan kleed . Eerst alles ,tot en met lange trui, aan de bovenkant en dan pas de onderkant . Ze vonden het " normaal " om eerst al je ondergoed en sokken aan te doen en dan pas de boven lagen. En die gewoonte komt volgens mij toch echt van helemaal.moeten wassen met ijskoud water bij de was tafel met idd die ijskristallen aan de binnen kant van de ramen. Ach het schijnt gezond te zijn ,nu word er veel voor betaalt om mee te doen aan die iceman ijsblokjes baden . 😁

    BeantwoordenVerwijderen
  17. Mijn moeder van 87 en mijn Afrikaanse man van 45 leidden hetzelfde leven: koken op een vuur, steenkoolstrijkijzer, veel vriendjes op straat, iedereen even arm/rijk, geen tv, meewerken, altijd proberen een centje bij te verdienen.
    Maar: mijn ouders vonden het altijd belangrijk om over de grenzen te kijken, al ging dat vaak met een tweedehands vouwwagen en aten we de maand daarna heel sober. Daar was in het gezin van mijn man geen geld voor.

    BeantwoordenVerwijderen
  18. Ik ben van 1961 en veel is herkenbaar,al kregen wij wel af en toe ook nieuwe kleding. En kwam er altijd goed eten op tafel al hadden mijn ouders het niet breed. Gebak aten wij alleen in de vorm van zelfgebakken cake of appeltaart. Maar dat was voor sommigen ook niet weggelegd. Bij de verjaardag van een buurjongetje moesten we toch echt gebak blijven eten werd er gezegd , mijn broer was niet echt diplomatiek en zei toen we een biskwietje kregen met hagelslag en daarop een toefje slagroom, waar het gebak bleef.

    BeantwoordenVerwijderen
  19. Ik ben van 1963 en wij verhuisden toen ik 8 was naar een moderne portiekwoning met een lavet dat ook gebruikt werd als wasmachine. Mijn broer(tje) is 7 jaar jonger en dat lavet werd ook gebruikt als babybadje/om de was in de weken, in de zomer met koud water gevuld om tijdens een verjaardag de dranken koel te houden. En ja iedereen leefde op een sobere manier omdat er gewoon niet veel was. Er werd gegeten wat het seizoen te bieden had en er waren echt geen avocado's, aubergines, mango's of aardbeien buiten het seizoen. Ik en mijn broertje kregen met Pasen nieuwe kleding (op je Paasbest??) waar we zuinig op moesten zijn er mocht zeker niet in gespeeld worden. Vakantie was er wel omdat mijn vader een auto van 'de zaak had' naar Oostenrijk in een pension en dan gevriesdroogde groente mee en hutspot en zuurkool waar alleen maar water bij hoefde. Heb ik nooit als armoedig gevoeld want de gehele straat leefde en at op deze manier. Nu is de 'rijkdom' van velen zichbaar via het wereld wijde web en is het gras vaak groener bij de buren. Milieu- en klimaattechnisch gezien zou een halve eeuw terug zo gek niet zijn. Leuk onderwerp overigens!

    BeantwoordenVerwijderen
  20. Mijn ene opa was iets hoger als een ordinaire mijnwerker. Zijn inkomen was dan ook iets hoger. Zodra het kon werd er een wasautomaat en een grote koelvitrine gekocht. Maar de moestuin, de kippen en de varkens waren toch keihard nodig om alle 10 de kinderen te laten opgroeien en de jongens te laten “studeren” zodat zij niet ondergronds hoefden te gaan werken.
    Aan mijn vaders kant zijn alle jongens behalve hij ( te jong)ondergronds geweest. En daar was het echt geen vetpot. Zijn broers zijn later allemaal laag geschoold werk gaan doen behalve de broer boven hem. Die kon vanuit de para’s naar de politie.
    Zelf ben ik van 1971 en heb géén armoede ervaren. Toch hoorde ik veel later dat geld soms krap was en dat mijn moeder elke cent drie maal om draaide voordat ze hem uitgaf. Maar kleding was zelf genaaid, gebreid of doorgegeven. Schoenen kregen we wel nieuw en net zoals de winterjas. We deden alles op de fiets of het OV. Mijn ouders hebben laat in 1970 een huis gekocht en zijn daar naar toe verhuisd begin 1972. Er waren 2 gevelkachels, 1 in de keuken en 1 in de woonkamer. In 1975 kwam er CV welke een oom van mij gratis aanlegde. Maar alles was nog enkel glas en niet geïsoleerd. De ijsbloemen op het raam heb ik ook nog meegemaakt. Pas in 1988 haalde mijn moeder haar rijbewijs en kwam er een auto die ze nodig had voor haar werk in de zorg. Tot die tijd hadden we het “goed”. Pas na 1988 kwam er pas echt geld binnen vooral omdat mijn vader als docent MBO aan de slag ging en mijn moeder een vast contract kreeg. Vanaf dat moment was er geld om echt ieder jaar met vakantie te gaan, zonder te budgetteren boodschappen te doen bij slager, bakker en groenteboer enz.

    BeantwoordenVerwijderen
  21. Ik ben van 1941.Alle mensen hadden weinig of niets.Ik vond alles lekker behalve tulpenbollen.Ik voelde mij niet arm en ik weet niet meer dat ik liep tezeuren om een boterham.
    Het blijkt dat mijn moeder haar boterham voor mij klaar maakte maar dat wist ik niet.Nu ben ik nog superzuinig.

    BeantwoordenVerwijderen
  22. ik zit net Wortelboer en Van Rossem te kijken, over wonen. Past goed bij deze blogpost https://npo.nl/start/serie/wortelboer-en-van-rossem/seizoen-1/wortelboer-en-van-rossem_3/afspelen

    BeantwoordenVerwijderen
  23. ik ben geboren in '43 .als vijfjarige woonden wij op een bovenetage in rotterdam.Wij hadden geen step of fiets maar huurden de step en later de fiets voor een dubbeltje per uur bij de fietsenstalling op de hoek.We hadden geen horloge dus dicht bij huis blijven da kon mijn moeder waarschuwen als het uur om was.Later werd er een fiets gekocht voor de hele famile drie kinderen afwisselend te gebruiken en ook met houten blokken op de trappers.Maar wel bokspringen uren lang tollen ,knikkeren ,landjepik in het zand.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. bokspringen aan de stoeprand in rotterdam ,steeds een half of een heel voetje verder ,geen auto's wat een tijd .

      Verwijderen
  24. IJssterren aan de binnenkant van het raam herinner ik me ook uit mijn jeugd. De huurwoning waar we in de jaren 70 woonden had enkel glas. Ik herinner me nog wel dat er isolatie in de buitenmuur van dit hoekhuis werd gedaan. Glaswol. Maar verder was het verre van energiezuinig! Wij waren overigens niet arm, mijn beide ouders hadden een voltijd baan in het onderwijs. Maar zij smeten niet met geld en spaarden ook. Toen ik twaalf was kochten zij een huis. We gingen een, soms twee keer, per jaar op vakantie. Altijd in Nederland, België of Duitland. Nooit langer dan twee weken. Mijn ouders waren zuinig, of misschien beter gezegd voorzichtig met geld.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. er komen steeds meer herinneringen boven wij hadden in '50 geen radio of tv maar een distributieradio met twee zenders .heel bijzonder .

      Verwijderen
  25. ik ben van 1967 maar ook ik weet wat het is om zuinig te zijn. op woensdag naar de markt voor goedkope groente (einde van de markt) en mijn zus en ik mochten dan een lap stof uitkiezen. waar mijn moeder dan een matching jurk voor ons beide maakte. geen dure melk met smaakjes of iets dergelijks maar gewoon gezond eten. soms moesten we aan het einde van de maand letterlijk met de lege flessen naar de supermarkt. maar dan waren er altijd nog de wentelteefjes of de eigengemaakte cake.

    BeantwoordenVerwijderen
  26. Ik ben geboren in 1955. En herinner me ook heel goed de manier van leven eind jaren '59 en begin '60. Die wordt nu 'sober' genoemd maar was toen echt heel gangbaar. Er bestonden nog niet zoveel huishoudelijke apparaten, de winkels lagen nog niet vol met de enorme hoeveelheid fabrieksvoer. Toerisme naar het buitenland was er nauwelijks. De kleren die je kon kopen werd nog niet goedkoop geproduceerd in het buitenland.Etc. etc.
    Wij hadden geen auto, geen koelkast, geen wasmachine. Kleren werden meestal zelf genaaid en gebreid.
    Maar we gingen wel met vakantie, huurden een vakantiehuisje, daar gingen we met het openbaar vervoer naartoe.Waren lid van de bibliotheek en maakten op zondag vaak boswandelingen. Mijn ouders hadden een klein inkomen maar ik heb mijn kindertijd nooit als armoedig ervaren. Ze maakten er het beste van en dat lukte prima.





    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ja zelf gebreide kleding, mijn oma breide geitenwollen sokken en truien voor ons. Dat was ik helemaal vergeten.

      Verwijderen
  27. Wij kregen wel eens een doos kleding van familie met drie dochters, waar zij uitgegroeid waren. Prachtig vond ik dat, hoopte dat er wat voor mij tussen zat. Maar onze moeder kocht ook wel nieuwe kleding voor ons. Bij C&A als ik het me goed herinner. Mijn moeder was niet iemand van naaien en van oud nieuw maken. Geartsje

    BeantwoordenVerwijderen
  28. Ik ben van 1944 en wat je beschrijft (her)ken ik ook van mijn kindertijd. Geboren en opgegroeid op een boerderij in een dorpje waar een twintigtal boerderijen stonden die geen van alle aangesloten waren op welke nutsvoorziening ook maar.
    Naar hedendaagse normen was het misschien armoedig, maar niemand ervoer dat als zodanig. Bedenk maar dat armoede een relatief begrip is. We hadden voldoende te eten het hele jaar door en mijn moeder zat geregeld achter de naaimachine voor eigen kleren, maar maakte ze ook voor haar kinderen en als het zo uitkwam ook voor de buurkinderen.
    We hadden wel een grote kookkachel met oven, zoals bij bijna alle buren, maar door gebrek aan elektriciteit weer geen keukenapparatuur. Ik herinner me nog het fantastisch lekkere krenten- of witbrood dat ze wel eens bakte en ook een cakeje kwam wel eens uit de oven. Achteraf denk ik dat het komt omdat mijn moeder een hartgrondige hekel had aan het huishoudelijke werk, maar naaien en koken/bakken wel erg leuk vond.
    In tegenstelling tot de buren had we altijd overdag een radio aan. Eentje op een accu die we zelf op konden laden omdat we een eigen 12-volts generator hadden voor verlichting in voor- en achterhuis.
    Hoewel we het, voor die tijd, 'goed konden doen', werden kleren ook afgedragen door jongere broertjes of zusjes. Alleen schoenen waren strikt persoonlijk. Ook als ze niet versleten waren gingen ze niet over naar een jonger broertje of zusje. Maar schoenen droegen we nauwelijks; alleen op zondag en dan vaak nog met tegenzin, want klompen liepen veel lekkerder en waren 's winters ook een stuk warmer.
    Ook de 'boterham met tevredenheid' was normaal. We hadden sowieso weinig soorten broodbeleg. Wat ik me herinner zijn grote gele blikken stroop en soms gewoon suiker. Een enkele keer gekleurde hagelslag. Als je het luxe wou maken mengde je wat cacaopoeder met boter en suiker op een kapje. Verrukkelijk vond je het.
    Wat ik beslist niet lekker vond was het witbrood van de bakker. Dat was vaak van dat grijsachtige 'regeringswit' en smaakte echt nergens naar. Mijn favoriete broodsoort, wat ik gemeen had met mijn inwonende opa, was tarwebrood, maar dat werd niet vaak gekocht door gebrek aan belangstelling van de overige gezinsleden. Achteraf denk ik dat het tegenwoordig supervolkorenbrood genoemd zou worden.

    BeantwoordenVerwijderen
  29. nog een herinnering aan het op rweehoog wonen in Rotterdam,Wij woonden vlakbij de van Nelle fabriek Rond de fabriek een prachtig natuurgebied met slootjes waarin stekelbaarsjes en in voorjaar kikkervisjes zwommen.Jampotje mee en schepnetje en dan vangen.Uren daarna kijken naar het gewriemel van de kikkervisjes.Voor ons stadskinderen een genot om daar te spelen .Misschien dat het nog steeds door kinderen wordt gedaan ,maar voor ons een fijn onderdeel van onze jeugd.

    BeantwoordenVerwijderen
  30. Er wordt veel gesproken over de schoenen een steeds terugkerend probleem in een gezin met opgroeiende kinderen.Ik ben van' 43..Mijn vader had een ijzeren geval ,zette daar de schoen opeerst werd de zool op maat gesneden en daarna met kleine spijkertjes vastgetimmerd.Dat was vlak na de oorlog ,in de tijd dat de bonkaarten ook nog gebruikt werden.Gelukkig kwamen heel snel de schoenen met spekzolen.

    BeantwoordenVerwijderen
  31. Mag ik iedereen enorm danken voor het delen van alle herinneringen, heel bijzondere verhalen! Ik kan hier van genieten. Ik vind alle reacties minstens zo mooi als het stukje van Zuinigaan. Hartelijke groet, Leesgraag.

    BeantwoordenVerwijderen
  32. ook lang geleden dat je nylons waar een ladder in kreeg,zo noemde je dat,kon laten ophalen ,herstellen dus ,.dan zag je een dame achter een machientje zitten die op geheimzinnige manier die ladder weer dicht maakte.ook heel vervelend die naad achter in de kous die altijd scheef zat.

    BeantwoordenVerwijderen
  33. ik vond deze blog en alle bijzondere herinneringen heel erg interessant om te lezen!

    BeantwoordenVerwijderen
  34. ik woonde in mijn jeugd ,ben nu 80 jaar,in een stad door water omgeven,wij kregen op 12 jarige leeftijd zwemles in een buitenbad.Er waren wel kleedhokjes en een plankier om op te lopen.In april fietsten we naar het bad met de klas .Voor dat het open ging viste de badmeester de vissen uit het wster.We kregen eeni ijzeren bus om en een houten plankje in de handen en dan maar proberen iets van een slag te maken.Diegene die dreigden te zinken werden aan een hengel gedaan om niet te verdrinken.En dan met natte haren op de fiets terug naar school.En het was vaak berekoud!!

    BeantwoordenVerwijderen

Reageren is leuk, graag zelfs, maar onzinnige, racistische of kwetsende reacties naar mij of anderen, reclame voor politieke partijen en ook reacties met nep-informatie (bijvoorbeeld complottheoriën) worden niet geplaatst.

Over verwijderde of niet geplaatste reacties ga ik niet in discussie.