Welkom bij Zuinigaan

Dit weblog gaat over bezuinigen, consuminderen en nog meer, want een mens is tenslotte meer dan alleen een consuminderaar, of zo je wilt een vrek. In '07 kocht ik mijn huis, in december 2018 word ik 66 jaar en mag ik met pensioen, want dan krijg ik mijn AOW. Ik heb een pensioengat van 20 jaar. Ik verkeek mij op de kosten van een koophuis en constateerde dat ik financieel vanaf mijn 66e jaar nogal krap zou komen zitten, vooral vanwege het pensioengat. Dus daar ging ik wat aan doen en op deze weblog vind je mijn berichten hierover.

woensdag 9 september 2015

Eten vroeger, in de jaren 50 en 60

In korte tijd is de voeding in Nederland flink veranderd. Wat ik als kind at, is hooguit standaard voor 80+-ers en dan nog lang niet voor elke tachtiger, maar veel van de jongere Nederlanders eten heel anders.

Wat aten wij toen ik een kind was? 

Ontbijt en avondeten: bruin- of witbrood met margarine, met kaas, jam of pindakaas en een mok thee of melk. Andere smaken waren er niet, tenminste, die hadden wij niet in huis.
We aten geen broodjes, geen pap, geen yoghurt met muesli, geen brinta, geen crackers, geen roomboter, geen hagelslag.

Warme maaltijd: heel kort gezegd aardappels, vlees met jus en groenten. Meestal zonder nagerecht.
Het vlees was of runderlap - mijn vader sneed het vlees en we kregen allemaal een eetlepel vlees - of we aten gehaktballen.
Vis aten we nooit. Ja, behalve dan de vangst van mijn opa (klik hier en hier) die als tussendoortje gegeten werd door de liefhebbers (daar was ik zeker ééntje van), een paling op de kermis en een enkele keer makreel voor op brood.
Welke groenten?
Bloemkool, boerenkool, rode kool, spruitjes, sperziebonen, komkommer, tomaten, andijvie, sla, spinazie, witlof, rode bieten, bospeen, winterpeen, koolraap, rabarber, ui, prei.
Meestal aten we gekookte groenten en werd alles met de aardappels door elkaar geprakt met een kuiltje voor de zeer vetarme jus.
zoveel worst kregen wij lang niet hoor!

Voor mijn 20e had ik nog nooit broccoli, paprika's, courgettes of aubergines gezien. Ook pizza, een rijstmaaltijd of ander "buitenlands" eten was vrijwel geheel aan mij voorbijgegaan.
We gingen nooit uit eten, dus ook wat dat betreft was mijn wereld beperkt. Als we in de zomervakantie kampeerden, dan aten we ook aardappels, vlees en groenten, gekookt op de campinggasbranders van mijn ouders.
Als er een nagerecht was, dan waren dit stoofpeertjes of zelf gekookte gele vla (met vel - lekkerrr!)

Ergens rond mijn 16e jaar is de warme maaltijd naar de avond verschoven en aten we 's avonds warm.

26 opmerkingen:

  1. Ik ben van '57 en wij aten ongeveer vergelijkbaar behalve dat ik wel altijd Brinta kreeg en er werd regelmatig nasi gegeten, door mijn moeder gemaakt.
    Mijn vader liep continuediensten en wij aten tussen de middag warm. Later veranderde dat naar 's avonds maar ik kan me niet meer herinneren wanneer.
    Mij moeder hield niet van "liflafjes" ;-), er werd degelijk gekookt. Bloemkool met een papje.
    Dat was ook heel normaal toen.
    Stiekem moet ik bekennen dat ik ook nu nog erg kan genieten van een ouderwetse hap. Gisteren nog stamppot rauwe andijvie gegeten met ei en spekjes.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Ik ben van 1964 maar toch is het voor mij ook herkenbaar. Wij aten bijna het hele jaar door uit eigen tuin totdat we op mijn 14-e gingen verhuizen naar een grote plaats en pa geen tuin meer had. Pudding kookte mijn moeder heel vaak of warme gele vla . Bami aten we soms dat waren van die grote pakken die je dan op moest bakken daar ging een eitje over .

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Herkenbaar. Wij aten in de winter elke week een keer bonen. En op zondag soep vooraf.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Ik ben van 1950 en in de binnenstad Amsterdam (Spiegelkwartier) geboren. Geen eigen tuin. Wel een oma die graag kookte en veel winkels in de buurt. We aten tussen de middag in de winkel van mijn vader, onder de woning van oma en opa, en dan vaak gebakken paling, spiering oid als extra hapje gebakken door oma. Heerlijk vond ik dat. De buurwinkel was de groenteboer en dat waren avontuurlijke mensen die graag van alles uitprobeerden. Ik kwam daar graag en leerde vooral via hen van alles kennen en ging met hen ook voor het eerst chinees eten.
    Hollandse pot was bij ouders en daar at ik slecht, vond het niet lekker. Diverse pappen weigerde ik, alleen de custardpap die was lekker.
    Op de plek waar nu de Nederlandse Bank stond was eens een zuiveltentoonstelling en daar kregen we van alles te proeven, herinner me yoghurt met vanillevla of sinaasappelsap - lekker -. Melk dronk ik nooit, werd er misselijk van en school hield het ook voor gezien met de flesjes die "moesten" teveel drama, bovendien was het een montessorischool en daar stond eigen keus hoog in het vaandel.

    Nog steeds hou ik niet van AGV en stamppot. Vooral pittig-oosters-mediteraan heeft mijn voorkeur.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. vond u het eten van toen ook lekkerder dan het eten van nu?

      Verwijderen
  5. Hier van 1980 en ook wij aten gewoon aardappelen groenten en vlees. Wel aten wij dan s avonds het warme eten. En ik kook hetzelfde voor mijn kinderen. Soms wel een spaghetti of nasi maar voor de rest gewoon Hollandse pot.

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Ik ben van 1966 en denk ik iets rijker oogevoed. Hoewel mijn ouders ook heel zuinig moesten zijn. Als kind kreeg ik een boterham als ontbijt. Mijn broers hadden liever bambix. Als beleg hadden we kaas, jam, vlees (niet de dure soorten), chocopasta, hagelslag, kokosbrood, heel soms honing (van die dikke witte, die ik heerlijk vond).
    Warm eten was zes dagen in de week: aardappels, groente, vlees. Op zaterdag hadden we bami, macaroni of nasi. Op een Indische manier naar het recept van een oom die in Indie had gezeten. Dat was best vooruitstrevend in die tijd. Bij ons was de jus ok heel mager. Dat vond ik jammer, ik had behoefte aan wat meer vet. Niet vreemd want kinderen hebben meer vet nodig.
    We hadden altijd een toetje. Dat was meestal yogurt of vla. En, ja, dat ging in hetzelfde bord. Ik ben katholiek opgevoed en op bepaalde dagen aten we gestoofde vis met botersaus (heerlijk).
    Met feestdagen hadden we vaak rollade, sperzieboontjes of bloemkool, aardappelen en vaak zelfgemaakte caramelvla met slagroom toe. Er stond altijd appelmoes en heel vaak stoofpeertjes op tafel. Zelfgemaakt.
    Op kerstavond hadden we na de nachtmis een heerlijke broodmaaltijd. Zachte wiite broodjes, kerststol, roomboter, beleg zoals rosbief en rollade, beschuit met muisjes.
    Ik denk dat er in ons gezin verhoudingsgewijs iets meer aan voeding werd uitgegeven dan gemiddeld en minder aan kleding.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Op de basisschool had ik een vriendinnetje uit Suriname. Daar rook het altijd zo heerlijk in huis en ik vroeg mijn moeder of ze ook meer buitenlandse dingen kon koken. Ik vond en vind Nederlands eten lekker, maar ook een beetje saai. Mijn moeder had er niet zoveel mee. Ik heb later de schade wel ingehaald :-)

      Verwijderen
  7. Ik ben van 1955, dus de eetgewoonten zijn wel vergelijkbaar. Maar mijn moeder hield van koken en bakken. Elk weekeind bakte ze wel een cake en ook weleens een krentebrood. Dat deed ze met de 'wonderpan'. een oven hadden wij niet.Ze probeerde vaak recepten en we hadden al snel een romertopf (vaak kip met sinaasappel) en ook maakte ze zelf pizza. Hoewel we het niet breed hadden werd er wel geld uitgegeven een lekker en gezond eten. En minder aan kleding bv. Een auto hadden we niet. Televisie kochtten ze ook pas later. Maar wel werden er boeken gekocht en gingen we op vakantie.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Wij hadden geen oven, dus er werd nooit iets gebakken. Mijn moeder hield helemaal niet van koken, ze deed het omdat het moest, maar niet met liefde. Volgens mij is mijn moeder na het overlijden van mijn vader gewoon opgehouden met koken. Ze kocht kant-en-klaar eten uit de supermarkt en als wij daar aten, dan haalden we chinees. Daarvan was altijd veel over, in de dagen daarna at mijn moeder de restjes op.

      Verwijderen
  8. Ik ben van 1950 en woonde op een boerderij. We aten alles uit de tuin. Ook veel fruit kwam daar vandaan. Regelmatig werd er een varken geslacht en daarvan werd geweckt, gedroogd en gepekeld. Balkenbrij, zult, kaantjes, spek het kwam allemaal op tafel. Soms werd er een rund geslacht. Later kwam de diepvries weer gemakkelijker. Ook de kippen verdwenen in de soep. Daarnaast kwam er ook veel wild op tafel. De braadpan was groot en er was voor iedereen zoveel vlees als je wilde. En dan nog moest de pan naar de kelder omdat het niet op was. Vrijdags was het vis en kaas eten, vanwege het katholiek geloof. Kaas vonden we niets. Zaterdag bleef het liggen. Dat aten we ook de hele week niet meer. Toch moest mijn moeder regelmatig voor de kinderen gewoon broodbeleg kopen. Mooie gedroogde hammen hingen er, maar als kinderen wilden we het niet. Melk kwam van de koeien, maar we dronken alleen daarvan chocolademelk. Als kind dronken we iedere morgen koffie met melk en suiker. Op de middag na school thee met melk en suiker. Zondags ranja en met de kermis en feestdagen frisdrank. Er werd elke dag pap of pudding gekookt, mijn vader at het vel, gelukkig. Ook was er elke dag soep, vaak zeer gevulde soep, en zondags runderblouillonsoep. Regelmatig kwam er citrusfruit van de groenteboer, maar dat werd aangemeld. Eieren waren er ook volop, je kon zoveel eten als je wilde. Met kleding was een ander verhaal, dat was zeer sober, en ging van kind op kind. (4) We gingen nooit op vakantie, speelden buiten, op en in de boerderij en in het aangrenzende bos. Speelgoed hadden we zeer weinig. Kregen dat alleen met Sinterklaas.Een heel enkele keer kwamen we in een speeltuin of dierentuin. Schaatsen leerden we op de brandkuil, zwemmen in het naburige ven. Boeken hadden we niet, geen bieb in het dorp. Wel kwam er dagelijks de krant en enkele boerderij of jacht gerelateerde bladen. Daar lazen we uit. Er was ook geen telefoon, tv, waterleiding, riolering. Boerderijen waren zelfvoorzienend. We zaten ook niet op een club of zwemles. Alles is met mij goed gekomen, studie in de stad, daar naar de bieb. Later op kamers. Ik kreeg wel een auto met 18 jaar maar moest af en toe rijden met gezinsleden als ik thuis was. Ik ben nu ook overal op vakantie geweest en heb een leuk beroep gehad.

    BeantwoordenVerwijderen
  9. Wat een herkenning :) wij aten meestal pap bij het ontbijt, brinta (mijn favoriet) bambix of beschuitenpap. Als lunch een boterham, avondeten meestal vlees groenten en aardappelen, ja ook een toetje. Ik was 6 toen we voor eerst macaroni aten, met een blikje smack, een paar druppels maggi, wat ketchup of wat ik heerlijk vond een lepel slasaus ( werkelijk bizar hihi) Toen de nasi, rijstgerechten en andere heerlijkheden op de markt kwamen kookte mijn moeder een of twee keer in de week "anders" wel uit een pakje of een zakje..homemade waren de pompoenen op zoetzuur, jam , soepen. Alle volkstuingroenten werden toen ik klein was geweckt daarna ging alles in de vriezer.
    Ik kan me nog herinneren dat er kiwi's op de markt kwamen en aubergines en courgettes..

    BeantwoordenVerwijderen
  10. Ik ben van 1985 en bij mijn ouders aten wij dit ook vooral. Mijn ouders zijn de laatste jaren pas wat avontuurlijker gaan koken eigenlijk ;)

    Zelf eet ik eigenlijk bijna nooit aardappels. Ik vind ze niet lekker. Alleen in de winter, want ik ben dan wel weer dol op stamppotten, gek genoeg ;)

    BeantwoordenVerwijderen
  11. Wij aten wel veel verschillende dingen altijd, niet bergen vlees, maar wel meer dan een eetlepel. En een pizza kreeg ik ook pas op mijn 12e voor het eerst. Eerder dan jij, maar als je bedenkt dat dat al 1996 was, dan is het nog vrij laat, voor die tijd.

    BeantwoordenVerwijderen
  12. Ik ben van 1948 en we waren niet rijk, maar mijn grootouders hadden een grote moestuin. En mijn moeder hield van koken. Dus er was altijd 1soort gekookte groente en daarnaast meestal rauwkost. Weinig vlees ( te duur en geen liefhebbers). Op zaterdag waren er altijd peulvruchten, dan aten we tussen de middag warm. Verder was er zeker 1 x per week iets met rijst, macaroni of zoiets als broeder. Zodra zaken als paprika en dergelijke in het dorp verschenen ging mijn moeder er mee aan de slag. Ontbijt was voor een deel van het gezin Brinta, voor mij brood wegens koemelkallergie. En op zondag altijd zelf gemaakte vanillepudding met rode bessensaus uit de weckvoorraad. We aten altijd lekker.

    BeantwoordenVerwijderen
  13. Ik ben geboren in 61 en 's morgens aten wij, kinderen, een witte boterham met margarine, choco of confituur (door mama gemaakt) Wij dronken daar ofwel losse melk van de boer ofwel koffie met veel suiker bij. Mijn ouders aten hetzelfde maar zij dronken altijd koffie.
    Mijn moeder kookte altijd tegen de middag en wij aten samen : de kinderen kwamen tijdens de middagpauze uit school eten, mijn vader verliet zijn winkel en atelier en kwam altijd rond hetzelfde uur eten. Om vier uur zorgde mijn mama altijd dat er geroosterd brood met confituur was tegen de tijd dat mijn broers en ik van school kwamen. 's Avonds aten we dan weer witte boterhammen met vlees of kaas en dronken melk. Heel uitzonderlijk maakte mijn moeder tegen 's avonds eens spaghetti of macaroni klaar want dat vond mijn vader minderwaardig eten dat niet als middageten kon beschouwd worden. Wij aten bij het warme middagmaal nooit bereidingen met gehakt om bovenstaande redenen.
    MIjn moeder kookte zeer klassiek en had een weekmenu dat zich elke keer opnieuw herhaalde. Zowel in de winter als in de zomer aten wij 's middags soep en een dessertje was er nooit. Wij aten onze soep uit een diep bord en in datzelfde bord schepte mijn vader dan het middageten op. Vader knipte het vlees voor iedereen met een schaar en we aten zonder mes. Toen ik als 10-jarige naar een andere school ging en niet meer over de middag naar huis kon gaan eten, moest ik warm eten op school en ik had nog nooit met een mes en vork gegeten...... De eerste keer dat mijn man, toen vriend, bij ons mee at keek hij heel raar op toen hij zijn soep en middageten uit hetzelfde bord kreeg en mijn vader mijn vriend zijn vlees met de schaar op zijn bord sneed. Een mes kreeg mijn vriend ook niet want 'met mes en vork eten' was volgens ons ma iets voor de chique mensen.....
    Groenten als paprika, courgette, pompoen, aubergine heb ik voor het eerst maar gegeten toen we gehuwd waren en ik dus zelf kookte.

    BeantwoordenVerwijderen
  14. Ik ben van 1949 dus voor mij ook veel herkenning. Ook bij ons halverwege de jaren 60 voorzichtig wat over de grenzen koken maar bepaald niet authentiek, flink aangepast aan de Hollandse smaak. Tot ong. mijn 12e weckte mijn moeder heel veel. Ik heb heel wat tuinbonen moeten doppen en snijbonen snijden. Dit vond ik niet lekker ( slappe hap) en ik eet nog steeds nooit groenten uit blik of glas, behalve peulvruchten. Mijn moeder maakte ook veel jam en dat doe ik zelf wel nog steeds. Ook bij ons werd met kerst krentenbrood en worstenbroodjes gebakken maar dan wel door mijn vader. Toen ze het wat beter kregen werd er wel iedere week cake of appeltaart gebakken. De nog meer luxere dingen kwamen pas toen ik al uit huis was, ha ha, waarschijnlijk onder invloed van mijn jongste broer. Leontine

    BeantwoordenVerwijderen
  15. Ik ben van 1956 en ik kan me nog herinneren dat de eerste afhaalcinees kwam in de buurt en vooral op zondag was het daar erg druk stond je met je eigen pannetje in een lange rij op je beurt te wachten. We aten toen eigenlijk alleen maar nasi of bami en soms speciaal. Mijn moeder hield van liflafjes en aparte nieuwe recepten. Vriendinnetjes keken soms hun ogen uit,want dat was toen echt niet gewoon.
    Graag marina

    BeantwoordenVerwijderen
  16. Ik ben van 1960 en wij aten alles uit eigen moestuin.
    Het vlees kwam van het eigen varken en rundvlees kregen we nooit....veel te duur.
    Op zondag was er altijd vermicellisoep, karbonade en vla of pudding.
    Het ontbijt bestond als we geluk hadden uit koffie van de avond ervoor en een paar biscuitjes, maar meestal gingen we met een lege maag naar school.
    Macaroni of rijst kreeg ik pas bij mijn schoonouders....vader moest niks van lif laf hebben.
    Alles werd geweckt en veel later pas kregen we een diepvrieskist.
    Voor mijn moeder was koken een verplichting en dat merkte je aan de maaltijden die op tafel kwamen......hoe het kan weet ik niet, maar mijn hobby is koken en bakken en dan ook van alles te proberen.
    Lust ik niet ken ik niet....minder lekker wel.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Heel erg vind ik dat, dat kinderen met een lege maag naar school gaan! Het schijnt heel slecht te zijn voor de leerprestaties! Dat geldt voor hier, maar ook voor kinderen in armere landen. Een goed ontbijt verhoogt de concentratie waardoor je beter functioneert.

      Verwijderen
  17. Ik ben van 1970 en wij hebben altijd goed gegeten thuis. Groente en aardappels uit de moestuin. In de zomer ook aardbeien en diverse bessen. Altijd goed en lekker vlees of kip. Regelmatig nasi of macaroni. Mijn moeder was dol op paprika, tomaat en champignons en dat ging in vrij veel gerechten net als een scheut ketjap. Toen mijn moeder ging werken af en toe een diepvries pizza. Ik was een slechte eter maar dat is later helemaal goed gekomen. Mijn moeder maakte heerlijke soep. Toetjes aten we altijd, eerst saroma pudding helemaal opgeklopt met eieren. Daarna vla of yoghurt. Altijd in een bakje mijn moeder gruwelde van vla op het bord waar je net warm eten op had gehad. Van de verhalen van mijn moeder weet ik dat het eten vooral dood gekookt werd door mijn oma. Uren stond groente op de kachel te pruttelen. Van sommige soorten kool en ook van spruitjes kreeg ze vroeger buikpijn door het lange koken. Toen ze zelf ging koken (veel korter) was dat over. Er werd wel goed gegeten met rosbief op zondag en zelf gekookte pudding met saus. Op vrijdag was het vis maar dan in overvloed omdat ze dat kregen van een buurman. Mijn moeder moet altijd een beetje rillen als ze aan die tijd terugdenkt.
    Ilse

    BeantwoordenVerwijderen
  18. Ik ben van 1950. Altijd heel gevarieerd gegeten. Mijn moeder kookte elke dag een ander toetje, boekweitgrutten, rijstepap, karnemelkspap etc. Wanneer het druk was ook wel eens melk, warm of koud met een beschuit. Later kwam de flaflip, de saroma pudding en de jelly pudding. Glazen pudding noemden we dat. Mijn vader heeft gevaren en daarom kwam er bij ons vrij vroeg wat exotischer eten. Kokosnoten,vijgen, dadels, chocolademelk met marsh mellows. Ook kookte mijn vader wel eens in het weekend. Altijd wat aparter dan mijn moeder kookte. Vlees was er altijd, maar een klein stukje. Mijn jongste broer en ik schelen acht jaar en hij heeft als kind de overgang van sober naar meer welvaart meegemaakt. Ik kreeg thee en ranja, maar toen ik al op kamers woonde kwam bij mijn ouders de frisdrank in huis voor dagelijks gebruik. Ik heb ook nog de overgang meegemaakt van het toetje in je vieze bord naar desserschaaltjes.

    BeantwoordenVerwijderen
  19. Nou je maakt nogal wat los, grappig al die verhalen. :) Ook voor mij herkenbaar ( ben van 64) Het meest bijzondere wat wij aten in het begin was maceroni met prei, smac en kerrie poeder, later kwam daar bami of nasi bij op zondag. Ik ben nu vegetarier maar gek genoeg zou ik nog wel eens smac willen eten, best apart he?
    De mensen waren wel gezonder en slanker toen...

    BeantwoordenVerwijderen
  20. En o ja, het vel van de pudding was bij ons ook favoriet veel mensen gruwen ervan. :)

    BeantwoordenVerwijderen
  21. Ik was dol op dat vel van zelfgekookte custard en at alle puddingvellen van iedereen. Mmmm.

    BeantwoordenVerwijderen
  22. Van 1963 tot 1967 deed ik de opleiding N12 ( lerares huishoudelijke vakken Nijverheidsonderwijs) en daar hoorde 2 jaar koken bij. Heel veel technieken geleerd maar courgettes kan ik mij niet herinneren, wel paprika en aubergines. Lang niet alle "exoten" waren toen te koop maar wat ik wel leerde waren gebakken hersenen ( heerlijk!) en zwezerik, tong. Maar thuis werd ook de hom en kuit van vis gebakken, hom vond ik ook zo lekker, lijkt trouwens op gebakken hersenen, of het van een varken of een kalf was, dat weet ik niet meer.
    Wij eten nu ook nog veel zg. burgerpot. Vandaag worteltjes met veel peterselie erover.

    BeantwoordenVerwijderen